به گزارش اکو اقتصاد، این اتفاق پرسش مهمی را پیش روی فعالان اقتصادی قرار داده است؛ چرا بورس برخلاف انتظارات سنتی بازار، به بحران واکنش منفی نشان نداد؟
بورس؛ بازاری که دیگر صرفاً به اخبار سیاسی واکنش نشان نمیدهد
در سالهای گذشته هرگونه تنش سیاسی یا امنیتی معمولاً به افزایش ریسک ادراکشده در بازار سرمایه منجر میشد. سرمایهگذاران در چنین شرایطی ترجیح میدادند داراییهای خود را به سمت بازارهای امنتر مانند طلا، ارز یا سپردههای بانکی منتقل کنند. اما تجربه اخیر نشان میدهد وزن متغیرهای اقتصادی در تصمیمگیری فعالان بازار بیش از گذشته شده است.
بخش قابل توجهی از معاملهگران اکنون معتقدند سودآوری شرکتها، نرخ ارز، وضعیت تورم و چشمانداز درآمد بنگاهها تأثیر بیشتری نسبت به شوکهای مقطعی سیاسی بر ارزش سهام دارند. همین تغییر نگرش باعث شد بازار پس از عبور از شوک اولیه، بار دیگر به سمت تحلیل متغیرهای بنیادی بازگردد.
تورم؛ موتور پنهان رشد بازار سهام
یکی از مهمترین عوامل حمایتکننده بورس در ماههای اخیر، انتظارات تورمی بوده است. در اقتصادی که همچنان با تورم مزمن دستوپنجه نرم میکند، بسیاری از سرمایهگذاران بازار سهام را ابزاری برای حفظ ارزش داراییهای خود میدانند. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که در بلندمدت ارزش دارایی شرکتها، موجودی کالا، تجهیزات، زمین و ساختمان و همچنین درآمدهای عملیاتی بنگاهها متناسب با تورم تعدیل میشود. به همین دلیل بخشی از سرمایهها به جای خروج از بورس، ترجیح دادهاند در سهام باقی بمانند.
نقش نرخ ارز در تغییر انتظارات
بازار سرمایه ایران به دلیل سهم بالای شرکتهای صادراتمحور و کامودیتیمحور، ارتباط مستقیمی با نرخ ارز دارد. صنایع پتروشیمی، فلزی، معدنی و پالایشی بخش بزرگی از ارزش بازار را تشکیل میدهند و درآمد آنها به طور مستقیم یا غیرمستقیم از نرخ دلار تأثیر میپذیرد. در نتیجه هر زمان که فعالان اقتصادی انتظار افزایش نرخ ارز را داشته باشند، بخشی از سرمایهها به سمت سهام این شرکتها حرکت میکند. بسیاری از کارشناسان معتقدند همین عامل یکی از دلایل مهم حفظ تقاضا در بازار طی هفتههای اخیر بوده است.
تغییر رفتار سرمایهگذاران
یکی دیگر از نکات قابل توجه، تغییر رفتار معاملهگران نسبت به سالهای گذشته است. سرمایهگذاران پس از تجربه فراز و فرودهای متعدد بازار، اکنون واکنشهای هیجانی کمتری به اخبار نشان میدهند. در واقع بازار به تدریج در حال حرکت از فضای مبتنی بر شایعات و هیجانات به سمت تحلیلهای بنیادیتر است. بررسی معاملات نیز نشان میدهد در بسیاری از روزهایی که انتظار تشکیل صفهای فروش گسترده وجود داشت، خریداران در سطوح قیمتی پایینتر وارد بازار شدند و مانع شکلگیری موج سنگین عرضه شدند.
آیا ورود نقدینگی معادلات بازار را تغییر داده است؟
رشد ارزش معاملات و افزایش تقاضا در برخی گروههای بزرگ بازار نشان میدهد بخشی از نقدینگی سرگردان اقتصاد در حال ورود به بورس است. محدود شدن جذابیت برخی بازارهای موازی و همچنین تصور ارزندگی نسبی سهام در مقایسه با سایر داراییها، زمینه را برای ورود پولهای جدید فراهم کرده است.
این نقدینگی اگرچه هنوز به سطح رونقهای تاریخی بازار نرسیده، اما توانسته نقش مهمی در حفظ روند صعودی شاخصها ایفا کند.
بورس در دوراهی امید و احتیاط
با وجود عملکرد مثبت بازار، نمیتوان از ریسکهای موجود چشمپوشی کرد. وضعیت سیاستهای اقتصادی، نرخ بهره، تصمیمات بودجهای دولت، تحولات بینالمللی و روند نقدینگی همچنان از عوامل تعیینکننده مسیر آینده بورس خواهند بود. با این حال آنچه در هفتههای اخیر مشاهده شد، نشانهای از افزایش بلوغ بازار سرمایه است؛ بازاری که به نظر میرسد بیش از گذشته به متغیرهای بنیادی توجه میکند و واکنش آن به شوکهای سیاسی دیگر مانند گذشته یکبعدی نیست.
رشد بورس در شرایطی که بسیاری انتظار افت بازار را داشتند، نتیجه همزمان چند عامل مهم از جمله انتظارات تورمی، چشمانداز نرخ ارز، سودآوری شرکتها، ورود نقدینگی و تغییر رفتار سرمایهگذاران بوده است. این عوامل باعث شدهاند بازار سرمایه در برابر شوکهای مقطعی مقاومت بیشتری از خود نشان دهد.
اکنون پرسش اصلی این نیست که چرا بورس سقوط نکرد؛ بلکه سؤال مهمتر این است که آیا بازار میتواند این مسیر صعودی را در ماههای آینده نیز حفظ کند یا خیر. پاسخ این سؤال بیش از هر چیز به تصمیمات اقتصادی و توانایی بازار در جذب نقدینگی جدید وابسته خواهد بود.