آینده انار ساوه در گروه ترکیب دانش بومی باغداران/ پژوهش های علمی و استفاده از فناوری های نوین

به گزارش اکو اقتصاد، عباس قاسم‌زاده، پژوهشگر و مشاور حوزه انار ساوه نیز با تأکید بر ضرورت توجه به ظرفیت‌های علمی و اقتصادی انار ساوه، معتقد است تداوم خشکسالی، کم‌آبی و استفاده از روش‌های سنتی باغداری، آینده تولید این محصول ارزشمند را با چالش‌هایی روبه‌رو کرده است.
وی که مولف کتاب برگزیده و تقدیرشده سال ۱۴۰۳ با عنوان «با انار بیشتر آشنا شو؛ ساوه از نگاه یاقوت سرخ بهشتی» و ازائه بیش از ۱۰ مقاله علمی در کنفرانس های بین المللی در حوزه انار بوده و سال‌ها در زمینه شناخت، معرفی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های انار ساوه فعالیت پژوهشی داشته است، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مشکلات امروز باغات انار ساوه، خشکسالی و کمبود منابع آبی است و اگر برای مدیریت منابع آب، اصلاح شیوه‌های آبیاری و حمایت از تولیدکنندگان برنامه‌ریزی مؤثری انجام نشود، حفظ سطح زیر کشت و پایداری تولید انار دشوارتر خواهد شد.
وی که معتقد است کیفیت انار ساوه نسبت به سال‌های گذشته تغییر ملموسی کرده است، گفت: البته کیفیت انار امسال نسبت به سال گذشته تا حدودی بهتر شده ولی این بهبود به معنای برطرف شدن مشکلات اساسی باغداران نیست.
وی با اشاره به مشکلات متعددی که باغداران ساوجی را آزار می‌دهد، در خصوص روش‌های نوین باغداری که می‌توانند به بهبود کیفیت انار ساوه کمک کنند، گفت: روش‌های نوین باغداری ظرفیت بالایی برای بهبود مدیریت آب، تغذیه درختان و افزایش بهره‌وری دارند؛ اما باید توجه داشت که اصلاح باغات قدیمی با ایجاد یک باغ جدید تفاوت دارد. در باغات قدیمی که سال‌ها با روش‌های سنتی مدیریت شده‌اند، اجرای کامل روش‌های نوین ممکن است با محدودیت‌هایی روبه‌رو باشد. وضعیت درختان، فاصله کاشت، ساختار باغ، شرایط خاک و امکانات آبیاری، همگی بر نتیجه اصلاح باغ تأثیر می‌گذارند. بنابراین نمی‌توان انتظار داشت صرفاً با اجرای یک طرح جدید، تمام مشکلات باغات قدیمی برطرف شود.
وی افزود: در مقابل، برای احداث باغ‌های جدید می‌توان از ابتدا اصول علمی باغداری را در طراحی و اجرا در نظر گرفت، البته مکانیزه کردن تمام مراحل در همه باغ‌ها امکان‌پذیر یا اقتصادی نیست و باید با توجه به شرایط هر منطقه تصمیم‌گیری شود. به باور من، آینده باغداری انار ساوه به ترکیبی از دانش بومی باغداران، پژوهش‌های علمی و استفاده هدفمند از فناوری‌های نوین وابسته است.
برای حفظ جایگاه انار ساوه چه اقداماتی ضروری است؟
قاسم‌زاده با تاکید بر اینکه حفظ جایگاه انار ساوه نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ است؛ با اشاره به تجربه خود در تولید دمنوش دارویی از انار سیاه، گفت: باید ظرفیت فرآوری انار و تولید محصولات متنوع از آن بیشتر مورد توجه قرار گیرد. این محصول علاوه بر مصرف تازه‌خوری، می‌تواند زمینه‌ساز تولید فرآورده‌های جدید و ایجاد ارزش افزوده باشد. در مجموع، برای تقویت اقتصاد انار ساوه باید میان باغدار، پژوهشگر، دانشگاه، نهادهای مسئول و فعالان صنایع تبدیلی ارتباط مؤثرتری برقرار شود تا دانش و تجربه به راهکارهای عملی و اقتصادی تبدیل شوند.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا افزایش قیمت‌ها توانسته هزینه‌های تولید را جبران کند؟ گفت: افزایش قیمت لزوماً به معنای بیشتر شدن سود باغدار نیست. امسال هزینه‌های کارگری، برداشت محصول، تهیه سبد و بسته‌بندی، حمل‌ونقل و انبارداری فشار زیادی بر کشاورزان وارد کرده است. شرایط جنگی و وضعیت نامناسب اقتصادی نیز بر هزینه‌های تولید و عرضه تأثیر گذاشته و نگرانی‌های بیشتری برای کشاورزان ایجاد کرده است.
وی در خصوص وضعیت صادرات انار ایران و موانع پیش روی آن نیز گفت: شرایط نامساعد اقتصادی، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، مشکلات مبادلات تجاری و محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگی و بسته بودن برخی مرزها، روند صادرات را با دشواری مواجه کرده است. در چنین وضعیتی، امکان صادرات مستمر و گسترده کاهش می‌یابد و تولیدکننده و صادرکننده نمی‌توانند با اطمینان برای بازارهای خارجی برنامه‌ریزی کنند.
قاسم‌زاده خاطرنشان کرد: کشورهای حوزه خلیج فارس، روسیه و ترکمنستان می‌توانند از بازارهای هدف انار ایران باشند؛ البته حضور مؤثر در این بازارها مستلزم بررسی تقاضا، رعایت استانداردهای صادراتی، ایجاد مسیرهای مطمئن حمل‌ونقل و برقراری ارتباط پایدار با خریداران است. از سوی دیگر، رقابت با تولیدکنندگانی مانند ترکیه، شیلی و یمن نیز اهمیت زیادی دارد. این کشورها در بازارهای مختلف حضور دارند و محصول انارشان می‌تواند رقیب انار ایران باشند. بنابراین، صرف برخورداری از محصول باکیفیت برای موفقیت در صادرات کافی نیست؛ بلکه بسته‌بندی مناسب، قیمت رقابتی، ثبات در عرضه، بازاریابی حرفه‌ای و شناخت نیاز بازار مقصد نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در این عرصه دارند.