ناترازی گاز با نانوفناوری و بازار گواهی صرفه‌جویی قابل مدیریت است

به گزارش اکو اقتصاد، سعید توکلی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران به تازگی با بیان اینکه حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی گاز ناشی از حمله دشمن آمریکایی - صهیونیستی به تاسیسات انرژی ایران در جنگ تحمیلی اخیر همچنان باقی است، گفته است با توجه به ناترازی‌های مزمن سال‌های گذشته، برآوردها نشان می‌دهد حدود ۱۱ استان در زمستان پیش‌رو با تنش گازی مواجه هستند و سه استان شمالی (مازندران، خراسان شمالی و گلستان) نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی، شرایط شبکه گازرسانی و محدودیت‌های تأمین گاز و کمبود و ناترازی حساسیت بیشتری خواهند داشت.

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران این نکته را اشاره کرد که محورهایی از شبکه گاز برخی استان‌ها از جمله کرمان، اصفهان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، کردستان و خراسان رضوی به شکل پراکنده زمستان امسال تنش گازی خواهند داشت.

بهره وری در صنعت ساختمان در دستور کار قرار گیرد

جواد نوفرستی کارشناس حوزه انرژی درباره راهکارهای موجود برای مدیریت مصرف گاز در ماههای سرد سال اظهار داشت: ۳۰ میلیون واحد مسکونی در کشور وجود دارد که بخش عمده‌ای از آنها پرمصرف هستند زیرا به دلیل ارزان بودن انرژی در طول دهه‌های گذشته، بسیاری از فناوری‌های روز برای کاهش و بهره وری مصرف گاز به فراموشی سپرده شده است.

وی با اشاره به ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین در ساختمان‌ها افزود: حدود ۱۵ سال پیش ایده استفاده از رنگ‌های نانوعایق مطرح شد، اما به دلیل ارزانی شدید حامل‌های انرژی مورد توجه قرار نگرفت؛ امروز نیازی به تخریب و بازسازی دیوارهای ساختمان‌ها نداریم، بلکه می‌توان از رنگ‌های نانوعایق، کاغذدیواری‌های نانوعایق یا حتی فناوری نانوسیمان استفاده کرد که با پاشش لایه‌ای چند میلی‌متری بر روی نمای بیرونی، علاوه بر عایق‌سازی حرارتی، سازه را در برابر زلزله‌های تا هشت ریشتر مقاوم می‌کند؛ با این حال نه برای ایمنی جان مردم و نه برای مصرف بهینه انرژی از این فناوری‌ها استفاده نشده است.

این کارشناس انرژی با اشاره به کمبود زمان برای عبور از ناترازی گاز در زمستان امسال اظهار داشت:‌ امروز بحران بسیار سختی پیش‌رو داریم و از ماه آینده با قطع گاز صنایع و محدودیت سوخت نیروگاه‌ها کلید می‌خورد به طوری که طبق برآوردها در هشت استان افت فشار گاز پیش‌بینی شده که نقاط انتهایی شبکه را حتی در بخش خانگی با خطر قطعی مواجه می‌کند و در سه استان نیز این قطعی محتمل اعلام شده است.

نوسازی بخاری‌های فرسوده نیازمند بازنگری است

نوفرستی با انتقاد از شیوه اجرای طرح نوسازی بخاری‌های خانگی خاطرنشان کرد: در طرح تعویض ۲۰ میلیون بخاری، نباید منابع بیت‌المال به‌گونه‌ای هزینه شود که اثر آن روی کنتور ثبت نشود آن هم در حالی که قانون بودجه تاکید دارد که هرگونه صرفه‌جویی باید روی کنتور به اثبات برسد.

این کارشناس انرژی خاطر نشان کرد: اگر قرار است بخاری، پکیج یا سامانه‌های موتورخانه رایگان واگذار شود، باید مصرف‌کننده با ابزارهای تشویقی یا تنبیهی متعهد باشد و مشارکت کند.

وی با یادآوری اینکه مردم به دنبال تعویض بخاری نیستند بلکه مطالبه آنان تامین گرمایش مطلوب است، گفت: باید دید چرا طرح رایگان نوسازی بخاری مدارس در سال‌های گذشته با شکست مواجه شد و حتی در استان فارس صدها بخاری برچیده شده در انبارها بلااستفاده ماند.

اصلاح ساختار قبوض مشترکان خانگی کافی نیست

این کارشناس انرژی با اشاره به اصلاح ساختار قبوض مشترکان خانگی از مهرماه پارسال اظهار داشت: با این اقدام جدول ۱۲ پله‌ای و اقلیم‌های پنج‌گانه به چهار پله و بیش از ۱۳۰۰ اقلیم مبتنی بر تعداد شهرها تغییر یافت و داده های آن نشان می دهد ۷۰ درصد مشترکان در پله نخست و مصرف متعارف قرار دارند و نباید تحت فشار تعرفه‌ای قرار گیرند.

نوفرستی با بیان اینکه ۱۸ درصد مشترکان در پله دوم و ۱۰ درصد در پله سوم قرار دارند، افزود: فقط ۲ درصد در پله چهارم طبقه‌بندی شده‌اند که به عنوان مشترکان پرمصرف و بدمصرف شناخته می‌شوند و به تنهایی ۶ درصد کل گاز مصرفی این بخش را مصرف می‌کنند.

وی اظهار داشت: تعرفه هر مترمکعب در پله اول ۳۰۵ تومان، پله دوم ۹۱۶ تومان معادل سه برابر پله اول، پله سوم سه هزار و ۶۵۰ تومان چهار برابر پله دوم و پله چهارم ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان تعیین شده که نسبت به سال قبل حدود ۸۱ درصد رشد دارد.

نوفرستی یادآور شد: تعرفه پله چهارم معادل ۷۰ درصد نرخ صادراتی گاز محاسبه می‌شود که ۱۰۰ برابر پله اول است و جنبه عادلانه دارد چراکه محاسبه نرخ پله‌های بالاتر فقط برای مصارف مازاد بر الگو اعمال می‌شود و برای مثال اگر سقف الگو ۳۰۰ مترمکعب باشد، مشترک تا آن سقف نرخ پایه را می‌پردازد و اضافه مصرف وی مشمول ضرایب پلکانی می‌شود.

وی در عین حال این نکته را گفت که برخلاف تصور رایج، میانگین مصرف گاز یک خانوار کم‌درآمد با ۲ دستگاه بخاری حدود ۳۲۰۰ مترمکعب و یک مجتمع دارای موتورخانه مرکزی حدود ۳۵۰۰ مترمکعب است و اختلاف میان دهک‌های درآمدی بالا و پایین در گاز مصرفی به جز موارد معدود دارای امکاناتی نظیر استخر و جکوزی، به بیش از ۱۰ درصد نمی‌رسد.

وی علت این پدیده را نبود پنجره دوجداره، درزهای باز ساختمانی و استفاده دهک‌های پایین از تجهیزات فرسوده با راندمان بسیار پایین دانست.

بازار گواهی انرژی فرصتی برای بهره وری در مصرف گاز

این کارشناس انرژی با تاکید بر ظرفیت بازار گواهی صرفه‌جویی گفت: اکنون در حال حاضر نرخ هر مترمکعب گاز در گواهی‌های صرفه‌جویی بورس انرژی در ساعات اوج مصرف (پیک) به نزدیک ۸۰ هزار تومان و در دوره‌های غیر اوج مصرف به حدود ۴۰ هزار تومان رسیده است؛ پتروشیمی‌ها و واحدهای تولیدی به دلیل خسارت‌های سنگین ناشی از توقف خطوط تولید، حاضر به خرید گاز با این مبالغ هستند؛ در حالی که بالاترین نرخ مصرف آزاد در بخش خانگی رقمی معادل ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان و ارزش صادراتی گاز بر مبنای ۴۰ سنت دلار حدود ۷۰ هزار تومان ارزیابی می‌شود.

نوفرستی یادآور شد: تجربه نشان داده اگر مردم در سود حاصل از صرفه‌جویی سهیم شوند، طرح‌های مصرف بهینه موفق خواهد شد؛ نمونه عینی آن در اردکان اجرا شد که طی آن صنایع با پرداخت پنج تا هشت هزار تومان پاداش به ازای هر مترمکعب کاهش مصرف به مردم، موفق شدند گاز مورد نیاز خود را تامین کرده و مدل اقتصادی برد - برد را ایجاد کنند؛ امروز نیز وزارت نفت و شرکت ملی گاز می‌توانند فرمولی طراحی کنند که هر مشترک خانگی حتی در پله نخست، به ازای هر مترمکعب صرفه‌جویی نسبت به سال قبل، معادل بالاترین نرخ یعنی ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان پاداش دریافت کند.

نوفرستی با بیان اینکه انتظار سرمایه‌گذاری مالی مستقیم از دولت وجود ندارد و نقش حاکمیت باید به تسهیل‌گری محدود شود، خاطرنشان کرد: هم‌اکنون شرکت‌های خدمات انرژی (ESCO) یا همان کارورها بیش از ۱۰۰ قرارداد همکاری در حوزه‌های گلخانه‌ای، کشاورزی، کوره‌های آجرپزی و خطوط صنعتی منعقد کرده‌اند که شرط تثبیت این مسیر، تضمین سررسید و نقدشوندگی گواهی‌های صرفه‌جویی است تا اطمینان سرمایه‌گذاران جلب شود.

این کارشناس ارشد انرژی به ریشه‌های ناترازی برق نیز اشاره کرد و توضیح داد: همان‌طور که بحران گاز نیازمند نوسازی ۲۰ میلیون بخاری فرسوده است، ناترازی برق تابستان نیز جز با جایگزینی ۲۰ میلیون کولر آبی قدیمی با سامانه‌های جدید مجهز به الکتروموتورهای بی‌ال‌دی‌سی (BLDC) که توان کاهش مصرف برق تا ۵۰ درصد را دارند، جبران نمی شود.

وی تاکید کرد: اجرای چنین کلان‌پروژه‌هایی نیازمند اراده سیاست‌گذار و استفاده همزمان از فناوری و مشوق‌های اقتصادی است.