به گزارش اکو اقتصاد، کاهش تولید مجتمعهای پتروشیمی، توقف گسترده نمادهای بورسی و جهش قیمت مواد اولیه در بورس کالا، تصویری از عمق بحرانی ارائه میدهد که میتواند پیامدهای آن برای ماهها در بازار باقی بماند.
اختلال در قلب صنعت پتروشیمی
تأسیسات یوتیلیتی بهعنوان تأمینکننده برق، بخار، آب صنعتی و سایر خدمات زیربنایی، نقشی کلیدی در فعالیت مجتمعهای پتروشیمی دارند. آسیب به این زیرساختها در ماهشهر و عسلویه باعث شد بخشی از واحدهای پتروشیمی با افت محسوس تولید مواجه شوند و برخی مجتمعها نیز ناچار به توقف کامل فعالیت شوند.
همزمان گزارشهای منتشرشده از سوی شرکتهای بورسی نشان میدهد دامنه اثرات این اختلال تنها به صنعت پتروشیمی محدود نمانده و برخی پالایشگاهها نیز با کاهش تولید روبهرو شدهاند. این موضوع نگرانیها درباره تأثیرات گستردهتر آن بر زنجیره انرژی و صنایع وابسته را افزایش داده است.
بورس و بورس کالا در وضعیت هشدار
بازار سرمایه به این تحولات واکنش سریعی نشان داد. در روزهای اخیر معاملات تعداد زیادی از نمادهای پتروشیمی از جمله مبین، نوری، پارس، آریا، جم، شپدیس، زاگرس، مارون، بوعلی، شیراز، پارسان، تاپیکو و فارس متوقف شد؛ اتفاقی که سطح نااطمینانی در یکی از بزرگترین صنایع بورسی کشور را بهخوبی نشان میدهد.
در سوی دیگر، بورس کالا نیز با فشار ناشی از کمبود عرضه روبهرو شد. کاهش حجم عرضه محصولات پتروشیمی باعث شد شکاف میان عرضه و تقاضا به شکل محسوسی افزایش پیدا کند. در برخی گریدهای پلیمری، میزان تقاضا چندین برابر حجم عرضه بود؛ موضوعی که رقابت سنگین میان خریداران را به دنبال داشت و قیمتها را به سطوح کمسابقهای رساند.
آمار معاملات نشان میدهد عرضه برخی محصولات در برابر تقاضای چند برابری قرار گرفته و همین مسئله موجب شده برخی کالاها با رقابتهای سنگین و رشد چندصددرصدی نسبت به نرخ پایه معامله شوند. فعالان بازار این روند را نشانهای از نگرانی صنایع مصرفکننده نسبت به تأمین مواد اولیه در هفتهها و ماههای آینده میدانند.
واردات؛ راهکاری که هنوز اثرگذار نشده است
با تشدید کمبود عرضه داخلی، بخشی از نیاز بازار از طریق واردات تأمین شده اما این اقدام هنوز نتوانسته تعادل را به بازار بازگرداند. در حال حاضر برخی محصولات وارداتی از کشورهای منطقه و آسیای میانه با نرخهایی پایینتر از قیمتهای بورس کالا عرضه میشوند، در حالی که محصولات وارداتی از کره جنوبی، ژاپن و تایوان با قیمتهایی بالاتر در بازار معامله میشوند.
این اختلاف قیمتها نهتنها به کاهش التهاب بازار کمک نکرده، بلکه تصمیمگیری را برای مصرفکنندگان و صنایع پاییندستی دشوارتر کرده است.
آرامش بازار تنها از مسیر افزایش عرضه
آنچه امروز در بازار پتروشیمی مشاهده میشود، نتیجه مستقیم کاهش عرضه است و بازگشت تعادل نیز تنها از همین مسیر امکانپذیر خواهد بود. هر میزان که ظرفیت تولید مجتمعهای آسیبدیده سریعتر احیا شود و حجم بیشتری از محصولات وارد رینگ بورس کالا شود، فشار تقاضا کاهش یافته و قیمتها به سمت تعادل حرکت خواهند کرد.
در مقابل، تداوم اختلال در تولید یا کاهش عرضه میتواند بار دیگر زمینهساز جهش قیمتها و تشدید نوسانات شود. از این رو آینده بازار پتروشیمی بیش از هر عامل دیگری به سرعت بازگشت مجتمعها به مدار تولید و استمرار عرضه در بازار وابسته است.
در شرایط کنونی، صنعت پتروشیمی ایران با یکی از مهمترین چالشهای سالهای اخیر مواجه شده است؛ چالشی که آثار آن از مجتمعهای تولیدی تا بازار سرمایه و صنایع پاییندستی امتداد یافته و نحوه مدیریت آن میتواند مسیر ماههای آینده این صنعت راهبردی را تعیین کند.