به گزارش اکو اقتصاد، ذخایر راهبردی نفت آمریکا (SPR) که پس از بحران نفتی دهه ۱۹۷۰ برای مقابله با شوکهای عرضه ایجاد شد، اکنون با یکی از سریعترین روندهای کاهش در تاریخ خود روبهرو است. بر اساس دادههای منتشرشده، از پایان فوریه تاکنون بیش از ۴۰ میلیون بشکه نفت از این ذخایر برداشت شده و روند آزادسازی همچنان ادامه دارد. آمریکا در ماه مارس متعهد شد در چارچوب یک برنامه هماهنگ با آژانس بینالمللی انرژی، ۱۷۲ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر راهبردی خود را روانه بازار کند. این اقدام بخشی از برنامهای گستردهتر برای تزریق حدود ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از سوی کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی به بازار جهانی با هدف مهار شوکهای عرضه و جلوگیری از جهش قیمتها بود.
دادههای موجود نشان میدهد که در هفته منتهی به ۱۵ مه، نزدیک به ۱۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی آمریکا خارج شد که بزرگترین برداشت هفتگی در تاریخ این ذخایر به شمار میرود. تنها یک هفته بعد نیز بیش از ۹ میلیون بشکه دیگر برداشت شد و حجم کل ذخایر به حدود ۳۶۵ میلیون بشکه رسید. برآوردها حاکی از آن است که در صورت تداوم روند فعلی و تکمیل برنامه آزادسازی نفت، حجم ذخایر راهبردی آمریکا ممکن است به حدود ۳۰۰ میلیون بشکه کاهش یابد؛ سطحی که از دهه ۱۹۸۰ تاکنون سابقه نداشته است.
استفاده از ذخایر راهبردی در شرایط کنونی دقیقا مطابق با هدف اولیه ایجاد این ذخایر است. به گفته آنها، آزادسازی نفت از ذخایر اضطراری توانسته در کوتاهمدت از جهش شدید قیمتها جلوگیری کرده و زمان لازم را برای سازگاری بازار با شرایط جدید فراهم کند. با این حال، این کارشناسان تأکید میکنند که ذخایر راهبردی تنها میتوانند نقش یک ابزار موقتی را ایفا کنند و در صورت تداوم اختلالات عرضه، قادر به جبران کامل کمبودهای فیزیکی بازار نخواهند بود.
در مقابل، گروهی از اقتصاددانان و فعالان بازار انرژی نسبت به کاهش سریع ذخایر هشدار میدهند. از نگاه آنها، وقوع رویدادهایی نظیر طوفانهای شدید در مناطق تولیدکننده نفت، اختلال در زیرساختهای انرژی یا تشدید تنشهای ژئوپلیتیک میتواند آمریکا را در موقعیت آسیبپذیرتری قرار دهد. کاهش ذخایر راهبردی به معنای محدود شدن توان دولت برای واکنش سریع به بحرانهای احتمالی آینده است؛ موضوعی که در شرایط بیثبات کنونی بازار انرژی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
با وجود این نگرانیها، وضعیت تولید نفت آمریکا با دهههای گذشته قابل مقایسه نیست. تولید نفت این کشور طی سالهای اخیر به رکوردهای تاریخی رسیده و آمریکا اکنون یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان محسوب میشود. به همین دلیل، از دید این گروه، کاهش ذخایر راهبردی لزوماً به معنای تهدید فوری امنیت انرژی آمریکا نیست؛ هرچند ادامه این روند در بلندمدت میتواند چالشبرانگیز باشد.
موضوع مهم دیگر، هزینه و زمان موردنیاز برای بازسازی این ذخایر است. ساختار ذخایر راهبردی به گونهای طراحی شده که نفت برداشتشده باید در آینده جایگزین شود. با این حال، بازگرداندن ذخایر به سطوح پیشین نیازمند میلیاردها دلار منابع مالی و چندین سال زمان خواهد بود. کارشناسان بر این باورند که تصمیمگیری درباره تأمین بودجه خرید مجدد نفت میتواند به یکی از موضوعات مهم در مناقشات مالی و بودجهای واشنگتن تبدیل شود.
در مجموع، آزادسازی گسترده نفت از ذخایر راهبردی اگرچه در کوتاهمدت به کنترل بازار و کاهش فشار قیمتی کمک کرده است، اما همزمان پرسشهایی را درباره سطح آمادگی آمریکا برای مواجهه با بحرانهای آینده مطرح کرده است. از همین رو، روند کاهش ذخایر راهبردی نفت آمریکا همچنان یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه بازارهای جهانی انرژی و سیاستگذاران اقتصادی باقی خواهد ماند.