به گزارش اکواقتصاد، بازار سرمایه ایران پس از بازگشایی مجدد معاملات، یک هفته مثبت و امیدوارکننده را پشت سر گذاشته است. رشد شاخصها، افزایش تقاضا و بازگشت نسبی اعتماد سرمایهگذاران باعث شده بسیاری از فعالان بازار، چشمانداز کوتاهمدت بورس را صعودی ارزیابی کنند. در این میان، اخبار مرتبط با مذاکرات سیاسی و کاهش تنشهای بینالمللی نیز نقش مهمی در تقویت فضای مثبت بازار ایفا کرده است.
با این حال، همچنان یک سوال اساسی ذهن سرمایهگذاران را درگیر کرده است؛ اگر مذاکرات به نتیجه نرسد و تنشها به سمت درگیری نظامی حرکت کند، بازار سهام چه واکنشی نشان خواهد داد؟
بورس به اخبار سیاسی حساستر از همیشه شده است
فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه، معتقد است در شرایط فعلی وزن متغیرهای سیاسی در تصمیمگیری سرمایهگذاران به شکل محسوسی افزایش یافته است. به گفته او، ابهامات موجود درباره آینده روابط خارجی و سرنوشت توافقات سیاسی باعث شده معاملهگران بیش از هر زمان دیگری چشم به اخبار سیاسی داشته باشند.
وی تأکید میکند بازار سرمایه در شرایط کنونی به کوچکترین سیگنال مثبت یا منفی واکنش نشان میدهد؛ بهگونهای که انتشار یک خبر امیدوارکننده میتواند موجی از تقاضا را وارد بازار کند و برعکس، انتشار اخبار منفی نیز فشار فروش را افزایش دهد.
چرا بورس هنوز ظرفیت رشد دارد؟
این کارشناس بازار سرمایه یکی از مهمترین دلایل تداوم رشد بورس را عقبماندگی بازدهی آن نسبت به سایر بازارهای موازی میداند. در سالهای اخیر بازارهایی مانند مسکن، خودرو، طلا و ارز رشدهای قابل توجهی را تجربه کردهاند، اما بورس نتوانسته همگام با آنها حرکت کند.
به باور آقابزرگی، همین شکاف بازدهی باعث شده سطح ارزندگی بسیاری از سهام در مقایسه با سایر بازارها همچنان جذاب باقی بماند و زمینه ورود نقدینگی جدید به بورس فراهم شود.
او معتقد است در صورت حفظ شرایط فعلی و عدم وقوع شوکهای غیرمنتظره، شاخص کل بورس میتواند در آینده نهچندان دور از سطح ۴.۵ میلیون واحد عبور کند.
آیا جنگ بورس را سقوط میدهد؟
مهمترین بخش اظهارات این کارشناس به سناریوی وقوع درگیری نظامی مربوط میشود؛ موضوعی که همواره یکی از بزرگترین نگرانیهای سهامداران بوده است.
آقابزرگی معتقد است بازار سرمایه معمولاً پیش از وقوع رویدادهای سیاسی، بخش مهمی از ریسکها را در قیمت سهام منعکس میکند. به همین دلیل، بسیاری از اثرات منفی احتمالی تنشهای سیاسی پیش از وقوع در قیمتها لحاظ میشود.
او با اشاره به تجربه دورههای بحرانی گذشته میگوید در شرایطی که نگرانیهای امنیتی به اوج رسیده بود، تنها بخشی از شرکتها متوقف شدند و بازار پس از مدتی توانست به تعادل بازگردد.
به اعتقاد وی، حتی اگر سطح تنشها تا آستانه درگیری نظامی افزایش پیدا کند، بورس با یک فروپاشی گسترده مواجه نخواهد شد؛ مگر آنکه آسیب فیزیکی مستقیم به صنایع یا زیرساختهای اقتصادی وارد شود.
کدام صنایع در برابر بحران مقاومتر هستند؟
بررسی ساختار صنایع بورسی نشان میدهد واکنش شرکتها به تنشهای سیاسی یکسان نخواهد بود.
برندگان احتمالی در شرایط بحرانی
کارشناسان معتقدند صنایع ریالی و داخلیمحور بیشترین مقاومت را در برابر شوکهای سیاسی دارند. این گروهها شامل:
- صنایع غذایی
- زراعت و کشاورزی
- بانکها
- خدمات مالی
- برخی شرکتهای دارویی
- شرکتهای مصرفی داخلی
این شرکتها بخش عمده مواد اولیه خود را از داخل کشور تأمین میکنند و وابستگی کمتری به تجارت خارجی دارند.
صنایع آسیبپذیرتر
در مقابل، شرکتهای صادراتمحور و ارزمحور ممکن است بیشتر تحت فشار قرار بگیرند؛ از جمله:
- پتروشیمیها
- فلزات اساسی
- معدنیها
- پالایشیها
- شرکتهای وابسته به واردات مواد اولیه
افزایش محدودیتهای تجاری، اختلال در صادرات یا مشکلات نقلوانتقال مالی میتواند سودآوری این گروهها را تحت تأثیر قرار دهد.
تجربه بازارهای جهانی در زمان جنگ چه میگوید؟
بررسی عملکرد بورسهای جهان در بحرانهای ژئوپلیتیک نشان میدهد واکنش اولیه بازارها معمولاً منفی است، اما در بسیاری از موارد این اثر کوتاهمدت بوده است. نمونههایی مانند جنگ خلیج فارس، بحران اوکراین یا تنشهای خاورمیانه نشان دادهاند که بازارهای مالی پس از دورهای از هیجان و ابهام، مجدداً به سمت تحلیل متغیرهای بنیادی بازمیگردند.
به همین دلیل آنچه در بلندمدت مسیر بورس را تعیین میکند، نه صرفاً اخبار سیاسی، بلکه عواملی مانند نرخ ارز، سودآوری شرکتها، تورم، نقدینگی و سیاستهای اقتصادی دولت است.
چشمانداز بورس؛ فرصت یا تهدید؟
در شرایطی که بورس تهران همچنان از منظر بسیاری از تحلیلگران ارزنده تلقی میشود، به نظر میرسد بازار بیش از هر چیز در انتظار روشن شدن وضعیت ریسکهای سیاسی است. اگر فضای تنش کنترل شود و سیگنالهای مثبتی از مذاکرات مخابره شود، احتمال ورود نقدینگی و رشد بیشتر شاخصها وجود دارد.
با این حال، سرمایهگذاران باید توجه داشته باشند که نوسانات ناشی از اخبار سیاسی همچنان بخش جداییناپذیر بازار خواهد بود و مدیریت ریسک، مهمترین اصل برای فعالیت در چنین فضایی محسوب میشود.
اگرچه تشدید تنشهای سیاسی میتواند به صورت مقطعی بر بورس اثر منفی بگذارد، اما سطح بالای ارزندگی سهام و عقبماندگی تاریخی بورس نسبت به سایر بازارها، مانع از شکلگیری یک ریزش سنگین و پایدار خواهد شد. در چنین شرایطی، صنایع ریالی و داخلیمحور میتوانند نقش پناهگاه امنتری برای سرمایهگذاران ایفا کنند