به گزارش اکو اقتصاد، نمایشگاه کتاب تهران در سال ۱۴۰۶ (۲۰۲۶ میلادی) به یکی از تلخترین دورههای خود از نظر اقتصادی بدل شده است. بررسی آمارهای تطبیقی نشان میدهد که در سال ۱۴۰۴، مجموع فروش حضوری و آنلاین نمایشگاه از مرز ۳ میلیون نسخه فراتر رفته بود، اما امسال این عدد با ریزشی ۸۰ درصدی، تنها روی رقم ۶۰۰ هزار جلد ایستاده است. این در حالی است که سال گذشته بخش مجازی بهتنهایی ۱.۸ میلیون جلد و بخش حضوری ۱.۲ میلیون جلد کتاب به فروش رسانده بودند.
تحلیلگران بازار نشر معتقدند این سقوط آزاد، ارتباط مستقیمی با «تنگنای معیشتی» طبقه متوسط و فرهیخته دارد. با وجود اینکه پس از پایان درگیریها و بحرانهای اخیر، اقبال ذهنی مردم به مطالعه افزایش یافته، اما شکاف میان «تمایل به خرید» و «توان پرداخت»، کتاب را عملاً از ردیف کالاهای ضروری خارج کرده است. ناشران هشدار میدهند که هرچند قیمت کتاب نسبت به سایر کالاهای مصرفی رشد کمتری داشته، اما به دلیل ماهیت این کالا، اولین گزینهای است که در طوفانهای تورمی از سفره مردم حذف میشود.
تیغ دولبه حذف یارانهها و بنهای خرید
یکی از دلایل اصلی که به افت شدید فروش امسال دامن زده، تغییر سیاستهای حمایتی دولت و سازمانهاست. برخلاف سالهای گذشته، امسال نه خبری از تخصیص «بن کتاب» برای دانشجویان، طلاب و اعضای هیئت علمی بود و نه سازمانها و ارگانهای دولتی بودجهای برای حمایت از خرید کتاب کارمندان خود در نظر گرفتند. این حذف ناگهانی یارانههای فرهنگی، بخش بزرگی از تقاضای تضمینشده بازار را از بین برد و بسیاری از ناشران فعال که روی این بخش از بازار حساب ویژهای باز کرده بودند را در آستانه ورشکستگی قرار داده است.
شایعه نمایشگاه حضوری؛ از غافلگیری تا تکذیب
در میانه این بحران فروش، انتشار شایعه برگزاری ناگهانی بخش حضوری نمایشگاه کتاب، شوک دیگری بود که مخاطبان را غافلگیر کرد. با این حال، روابط عمومی معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد بلافاصله با انتشار بیانیهای، اخبار مربوط به تعیین زمان و مکان قطعی سیوهفتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را تکذیب کرد.
این معاونت با تاکید بر اینکه تصمیمگیری در این باره یک «فرآیند کلان و کارشناسی» است، اعلام کرد که هرچند برپایی نمایشگاه در سال جاری قطعی است، اما تا زمان تایید نهایی در «شورای سیاستگذاری»، هرگونه گمانهزنی درباره زمان و مکان آن فاقد اعتبار است. به نظر میرسد دولت در تلاش است تا با بررسی زیرساختها، از تکرار تجربه کمرمق نمایشگاه آنلاین در بخش حضوری جلوگیری کند، هرچند که بدون ترمیم قدرت خرید مردم، برگزاری هرگونه رویداد فیزیکی نیز با چالشهای جدی روبهرو خواهد بود.