به گزارش اکو اقتصاد، در حالی که افزایش حدود ۲۰ درصدی قیمت لبنیات از ابتدای خردادماه تقریباً قطعی شده، نگرانیها درباره کاهش دوباره سرانه مصرف لبنیات و فشار بیشتر بر سبد غذایی خانوارها افزایش یافته است. محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران، در گفتوگو با اکو اقتصاد ضمن تأیید این نگرانیها، میگوید کاهش مصرف لبنیات نتیجه مستقیم عقبماندگی درآمد خانوارها از تورم است و در عین حال تأکید میکند که صنایع لبنی نیز با حاشیه سود بسیار پایین و فشار سنگین هزینهها مواجهاند.
کاهش مصرف لبنیات کاملاً قابل پیشبینی است
فربد در ابتدای این گفتوگو درباره اثر افزایش قیمت جدید بر دهکهای متوسط و پایین جامعه اظهار کرد:«بله، حتماً نگران کاهش دوباره مصرف هستیم. این نگرانی کاملاً جدی است و دلیل خیلی روشنی هم دارد. نتیجه بررسیها نشان میدهد که طی چند سال اخیر دستمزدها حدود ۶ برابر شده اما قیمت لبنیات حدود ۱۰ برابر رشد کرده است.»
او ادامه داد:«وقتی درآمد مردم متناسب با تورم رشد نمیکند، طبیعی است که الگوی مصرف تغییر کند. مردم شروع میکنند هزینههایشان را اولویتبندی کنند؛ اگر قبلاً هفتهای یک بار رستوران میرفتند، حالا ماهی یک بار میروند، اگر سالی یک سفر میرفتند شاید دو سال یک بار بروند. همین اتفاق درباره مواد غذایی هم میافتد؛ اگر خانوادهای هفتهای یک سطل ماست میخرید، حالا ممکن است دو هفته یک بار بخرد. بنابراین کاهش مصرف لبنیات کاملاً طبیعی و قابل درک است و متأسفانه این اتفاق رخ داده است.»
افزایش نرخ شیر خام تصمیمی خارج از صنعت لبنی بود
سخنگوی انجمن صنایع لبنی درباره دلایل افزایش قیمت شیر خام گفت:«صنایع لبنی معتقدند افزایش نرخ شیر خام اجتنابناپذیر بوده و در این موضوع هم وزارت جهاد کشاورزی و هم سازمان حمایت اتفاق نظر داشتند. دامداران هم استدلالهای خودشان را دارند؛ هزینه علوفه، حملونقل، سوخت، انرژی و دستمزد افزایش پیدا کرده و طبیعتاً قیمت تمامشده تولید شیر خام بالا رفته است.»
او تأکید کرد:«ما در صنعت لبنی قصد مداخله در حوزه دامداری را نداریم چون اطلاعات تخصصی آن بخش را نداریم، اما تحلیلهایی که ارائه میشود نشان میدهد افزایش هزینهها در تمام زنجیره تولید رخ داده و این مسئله فقط محدود به صنایع لبنی نیست.»
صنعت لبنی حتی به سود قانونی خودش هم نمیرسد
فربد در پاسخ به این پرسش که چرا هر افزایش هزینهای مستقیماً به مصرفکننده منتقل میشود، توضیح داد:«سود قانونی صنعت لبنی ۱۷ درصد تعیین شده اما اگر به صورتهای مالی شرکتهای بورسی لبنی نگاه کنید، متوسط سود واقعی این صنعت حدود ۵ درصد است. یعنی صنعت لبنی حتی قادر نیست سود قانونی خودش را هم محقق کند.»
او ادامه داد:«علت این مسئله رقابت شدید میان شرکتها برای حفظ سهم بازار است. شرکتها مجبورند تخفیف بدهند، قیمتها را کنترل کنند و با حاشیه سود پایین کار کنند تا مشتری خود را از دست ندهند. بنابراین این تصور که صنعت لبنی سودهای بسیار بالایی دارد، واقعیت ندارد.»
کارخانهها حتی توان نوسازی تجهیزات را ندارند
سخنگوی انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران با اشاره به وضعیت سرمایهگذاری در این صنعت گفت:«صنعت لبنی حتی قادر نیست هزینه استهلاک کارخانهها را پوشش دهد. فرض کنید کارخانهای سالها پیش دستگاهی را با دلار هزار تومانی خریداری کرده؛ امروز اگر بخواهد همان دستگاه را جایگزین کند باید با نرخهای فعلی ارز هزینه کند. بنابراین رقم استهلاکی که در دفاتر ثبت میشود، عملاً پاسخگوی نوسازی تجهیزات نیست.»
او افزود:«در صنایع غذایی، بهویژه صنعت لبنی، ماشینآلات و سیستمهای بستهبندی باید دائماً بهروزرسانی شوند. این صنعت سرمایهبر و پیچیده است و هزینه نگهداری و نوسازی آن بسیار بالاست.»
ما هم مصرفکنندهایم و فشار را حس میکنیم
فربد در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به فشار معیشتی واردشده بر مردم گفت:«واقعاً میفهمم مردم چه میکشند. ما خودمان هم مصرفکنندهایم. منِ سخنگوی انجمن صنایع لبنی وقتی میخواهم یک سطل ماست بخرم، فشارش را حس میکنم. قبل از افزایش جدید قیمتها، حداقل قیمت یک سطل ماست حدود ۲۰۰ هزار تومان است. اگر خانوادهای فقط بخواهد در ماه ماست مصرف کند، حدود ۸۰۰ هزار تومان هزینه دارد؛ شیر، پنیر و سایر محصولات لبنی را هم باید به آن اضافه کنید.»
او ادامه داد: «بنابراین کاملاً قابل درک است که چرا سبد مصرف خانوارها کوچکتر شده و چرا مردم نسبت به قیمت لبنیات حساس شدهاند.»
حل بحران مصرف لبنیات از توان صنعت خارج است
سخنگوی انجمن صنایع لبنی با تأکید بر اینکه حل این بحران نیازمند سیاستگذاری کلان اقتصادی است، گفت:«صنعت لبنی نمیتواند نقش دولت در اقتصاد کلان را بازی کند. دولتها باید میان درآمد و هزینه خانوار تعادل ایجاد کنند. واقعیت این است که در سالهای گذشته این تعادل برقرار نشده و امروز اثر آن را در کوچک شدن سفره مردم میبینیم.»
او افزود:«تولیدکنندهای که خودش حاشیه سودش یکسوم سود قانونی است، چطور میتواند به تنهایی مشکل قدرت خرید مردم را حل کند؟ دولتها باید از هزینههای خود کم کنند و به درآمد مردم بیفزایند. اینکه این کار چگونه باید انجام شود، دیگر در حوزه تصمیمگیری کلان اقتصادی است.»
احتمال عرضه همزمان محصولات قدیم و جدید در بازار
فربد درباره زمان اجرای قیمتهای جدید لبنیات نیز توضیح داد:«از اول خرداد، کارخانهها موظفاند شیر خام را با نرخ جدید خریداری کنند. قیمت شیر خام درب دامداری تعیین میشود اما وقتی هزینه حمل هم به آن اضافه شود، هر کیلو شیر خام حدود ۶۲ هزار تومان برای کارخانه تمام میشود.»
او ادامه داد:«دامدار هم طبیعتاً اجازه نمیدهد کارخانه در پرداخت نرخ جدید تعلل کند. بنابراین کارخانهها مجبورند هزینه جدید را بپذیرند. البته ممکن است برخی شرکتها به دلیل توان مالی یا سیاستهای فروش، چند روز دیرتر قیمتهای جدید را اعمال کنند اما در نهایت ادامه فروش با نرخ قبلی ممکن نیست.»
سخنگوی انجمن صنایع لبنی تأکید کرد:«به همین دلیل احتمال دارد برای مدتی کوتاه، بازار با دو نرخ متفاوت مواجه شود؛ یعنی محصولات تولید قدیم و جدید همزمان در فروشگاهها حضور داشته باشند.»
هشدار دوباره درباره تبعات سلامتمحور کاهش مصرف لبنیات
فربد در پایان با اشاره به تبعات اجتماعی و سلامتمحور کاهش مصرف لبنیات گفت:«هشدارهایی که طی سالهای اخیر درباره کاهش مصرف لبنیات داده شده، کاملاً درست و بجاست. کاهش مصرف لبنیات در بلندمدت میتواند آثار جدی بر سلامت جامعه داشته باشد، اما تا زمانی که قدرت خرید مردم ترمیم نشود، این روند ادامه خواهد داشت.»