به گزارش اکو اقتصاد، در شرایطی که تورم ماهانه، هزینههای خانوار و فشار بر شبکه بانکی همزمان در حال افزایش است، این پرسش مطرح میشود که آیا بانک مرکزی عمداً اجازه رشد نرخ سود را داده تا جریان نقدینگی را محدود کند؟ و اساساً این سیاست تا چه اندازه میتواند در مهار تورم موفق باشد؟
هادی علیزاده، کارشناس بانکی، در گفتوگو با «اکواقتصاد» معتقد است افزایش نرخ سود بینبانکی بیش از هر چیز به معنای «گرانتر شدن پول» در اقتصاد است؛ سیاستی که با هدف کاهش تقاضا و کنترل تورم دنبال میشود، اما به اعتقاد او، در اقتصادی که با تورم ساختاری و کاهش توان بازپرداخت خانوارها مواجه است، اثرگذاری آن محدود خواهد بود.
پول در اقتصاد گرانتر شده است
علیزاده در ابتدای این گفتوگو با اشاره به رشد نرخ سود بینبانکی گفت: «افزایش نرخ بینبانکی به این معناست که پول دارد گرانتر میشود و بانکها منابع را با سختی بیشتری به دست میآورند؛ بنابراین طبیعی است که این سختی در پرداخت تسهیلات و تزریق پول به مردم هم دیده شود.»
او ادامه داد: «با توجه به سابقه سیاستگذاری تیم اقتصادی دولت و بانک مرکزی، به نظر میرسد این اقدام بخشی از یک سیاست جدی برای کنترل تورم باشد؛ یعنی تلاش میکنند تقاضا را کاهش دهند تا بتوانند سرعت رشد قیمتها را کنترل کنند.»
کنترل تورم با ابزار نرخ سود، موفق خواهد بود؟
این کارشناس بانکی با تردید نسبت به اثربخشی این سیاست اظهار کرد: «به نظر من این سیاست در عمل موفق نخواهد شد. الان در بازار مسکن حتی با وجود افت تقاضا، همچنان قیمتها افزایش پیدا میکند و اقتصاد وارد یک چرخه معیوب شده است. در کالاهای اساسی، نیمهضروری و حتی خدمات هم همین وضعیت را میبینیم.»
او افزود: «واقعیت این است که افزایش افسارگسیخته قیمتها برای همه مردم ملموس شده؛ هر بار که مردم برای خرید به فروشگاه مراجعه میکنند، با قیمت جدیدی مواجه میشوند. بنابراین سیاستگذار تلاش میکند این روند را متوقف کند، اما ابزار نرخ سود بهتنهایی کافی نیست.»
فشار همزمان تورم و اقساط بانکی
علیزاده با اشاره به وضعیت تسهیلات بانکی توضیح داد: «بانکها سقف تسهیلات و اعتبارات را بالا بردهاند، اما تعداد اقساط ثابت مانده است. این یعنی مبلغ هر قسط بهشدت افزایش پیدا کرده. الان برخی تسهیلات بانکی اقساطی بالای ۳۰ میلیون تومان دارند.»
او ادامه داد: «از یک سو تورم ماهانه باعث شده هزینههای ضروری خانوار مدام بیشتر شود و از سوی دیگر مردم باید برای چندین سال اقساط سنگین پرداخت کنند. این روند در نهایت به نقطهای میرسد که بخشی از مردم دیگر توان بازپرداخت اقساط را نخواهند داشت.»
این کارشناس بانکی هشدار داد: «اگر مردم نتوانند اقساط را پرداخت کنند، بانکها با بحران مواجه میشوند و ناچار خواهند شد برای تأمین منابع از یکدیگر استقراض کنند. اما این روند هم تا جایی امکانپذیر است و شبکه بانکی در نهایت با محدودیت منابع روبهرو میشود.»
به گفته او، در چنین شرایطی بانکها یا باید نرخ سود را باز هم افزایش دهند یا محدودیتهای بیشتری برای پرداخت تسهیلات اعمال کنند؛ موضوعی که هم به زیان بانکهاست و هم مشتریان.
علیزاده افزود: «مشتریانی که در بازپرداخت اقساط دچار مشکل شوند، با افت رتبه اعتباری روبهرو خواهند شد و در آینده سختتر میتوانند تسهیلات دریافت کنند؛ آن هم دقیقاً زمانی که بیشترین نیاز را به وام دارند.»
او در پایان تأکید کرد: «تحلیل من این است که بانک مرکزی با افزایش نرخ سود بینبانکی عملاً تلاش کرده پرداخت تسهیلات و اعتبار را برای بانکها دشوارتر کند. در واقع پول را برای بانکها گرانتر و ارزشمندتر کرده تا امکان خلق نقدینگی و تزریق پول آسان به اقتصاد کاهش پیدا کند.»