به گزارش اکو اقتصاد، افزایش تدریجی قیمت نفت و گاز در ماههای اخیر، بار دیگر صنعت پتروشیمی را در مرکز توجه تحلیلگران و فعالان بازار قرار داده است؛ صنعتی که سودآوری آن به شکل مستقیم و غیرمستقیم به قیمت این دو حامل انرژی وابسته است. در حالی که برخی شرکتهای پتروشیمی از رشد قیمتها منتفع میشوند، گروهی دیگر با افزایش هزینههای تولید و کاهش حاشیه سود مواجه شدهاند.
در بازار جهانی، قیمت نفت خام پس از یک دوره نوسان، به دلیل محدودیت عرضه از سوی برخی تولیدکنندگان بزرگ و افزایش تقاضا در آسیا، روندی نسبتا صعودی را تجربه کرده است. همزمان، قیمت گاز طبیعی نیز تحت تاثیر فصل سرما، افزایش مصرف و تحولات ژئوپلیتیکی، در سطوح بالاتری نسبت به ماههای گذشته قرار گرفته است. این تغییرات، معادلات سودآوری شرکتهای پتروشیمی را دستخوش تحول کرده است.
تاثیر قیمت نفت و گاز بر پتروشیمیها از دو مسیر اصلی قابل بررسی است: نخست، از طریق هزینه تامین خوراک و دوم، از طریق قیمت فروش محصولات. خوراک اصلی بسیاری از مجتمعهای پتروشیمی شامل گاز طبیعی، اتان، پروپان یا نفتا است. افزایش قیمت این مواد اولیه، هزینه تولید را بالا میبرد و در صورتی که قیمت محصولات نهایی با همان سرعت رشد نکند، حاشیه سود شرکتها کاهش مییابد.
با این حال، برای برخی شرکتها، افزایش قیمت نفت میتواند خبر خوبی باشد. بسیاری از محصولات پتروشیمی مانند پلیاتیلن، پلیپروپیلن و متانول، رابطه قیمتی نزدیکی با نفت دارند. به همین دلیل، رشد قیمت نفت معمولا باعث افزایش قیمت این محصولات در بازار جهانی میشود و درآمد شرکتهای تولیدکننده را افزایش میدهد. در چنین شرایطی، شرکتهایی که به خوراک ارزانتری دسترسی دارند، بیشترین سود را کسب میکنند.
در این میان، شرکتهای پتروشیمی که از گاز طبیعی به عنوان خوراک استفاده میکنند، در موقعیت متفاوتی قرار دارند. اگرچه افزایش قیمت گاز میتواند هزینه تولید آنها را بالا ببرد، اما در برخی کشورها، قیمت خوراک پتروشیمیها با فرمولهای خاص و با تاخیر نسبت به قیمتهای جهانی محاسبه میشود. این موضوع میتواند به حفظ یا حتی افزایش حاشیه سود شرکتها کمک کند.
از سوی دیگر، افزایش قیمت نفت باعث افزایش هزینه تولید پتروشیمیهای مبتنی بر نفتا میشود. این شرکتها که عمدتا در آسیا و اروپا فعال هستند، نسبت به شرکتهای مبتنی بر گاز، حساسیت بیشتری به افزایش قیمت نفت دارند. در نتیجه، در دورههای افزایش قیمت نفت، رقابتپذیری پتروشیمیهای مبتنی بر گاز تقویت میشود.
بر اساس این گزارش که تفاوت در نوع خوراک، یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده سودآوری شرکتهای پتروشیمی در شرایط نوسان قیمت انرژی است. شرکتهایی که به منابع گاز ارزان دسترسی دارند، معمولا از مزیت رقابتی قابل توجهی برخوردارند و حتی در شرایط افزایش قیمت انرژی نیز میتوانند سودآوری خود را حفظ کنند.
علاوه بر این، نرخ ارز و هزینههای حملونقل نیز در کنار قیمت نفت و گاز، نقش مهمی در تعیین سودآوری این صنعت ایفا میکنند. افزایش نرخ ارز در کشورهای صادرکننده میتواند درآمد ریالی یا محلی شرکتها را افزایش دهد، در حالی که افزایش هزینههای حملونقل میتواند بخشی از این سود را کاهش دهد.
در ماههای اخیر، برخی شرکتهای پتروشیمی با تمرکز بر افزایش بهرهوری، کاهش مصرف انرژی و تنوعبخشی به محصولات، تلاش کردهاند اثرات منفی افزایش هزینه خوراک را جبران کنند. همچنین سرمایهگذاری در فناوریهای جدید و توسعه محصولات با ارزش افزوده بالاتر، به یکی از راهبردهای اصلی شرکتها برای حفظ سودآوری تبدیل شده است.
در صورت ادامه روند صعودی قیمت نفت و گاز، شکاف سودآوری بین شرکتهای پتروشیمی دارای خوراک ارزان و شرکتهای وابسته به خوراک گرانتر افزایش یابد. در چنین شرایطی، شرکتهایی که از مزیت دسترسی به منابع ارزان انرژی برخوردارند، موقعیت بهتری در بازار خواهند داشت.
در مجموع، قیمت نفت و گاز را میتوان یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده وضعیت مالی شرکتهای پتروشیمی دانست. هرگونه تغییر در این قیمتها میتواند به سرعت بر هزینهها، درآمدها و در نهایت سودآوری این شرکتها تاثیر بگذارد. با توجه به ادامه نوسانات در بازار انرژی، انتظار میرود صنعت پتروشیمی همچنان تحت تاثیر این تحولات باقی بماند و شرکتها ناچار باشند با اتخاذ راهبردهای جدید، خود را با شرایط متغیر بازار تطبیق دهند.
در شرایط کنونی، فعالان این صنعت با دقت تحولات بازار انرژی را دنبال میکنند، زیرا آینده سودآوری پتروشیمیها بیش از هر زمان دیگری به روند قیمت نفت و گاز وابسته شده است؛ روندی که میتواند مسیر رشد یا چالش این صنعت کلیدی را در ماههای پیش رو تعیین کند.