به گزارش اکو اقتصاد، بازار طلا و سکه در هفته نخست بهمنماه ۱۴۰۴ یکی از پرالتهابترین و پرشتابترین دورههای خود را تجربه کرد؛ دورهای که با رشدهای کمسابقه قیمتی، توجه فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران خرد را بیش از پیش به خود جلب کرد. افزایش همزمان قیمت دلار، طلا و انواع سکه نشان داد که فضای نااطمینانی، انتظارات تورمی و ریسکهای سیاسی، بار دیگر نقش پررنگی در شکلدهی به رفتار بازارها ایفا کردهاند.در این میان، طلا بهعنوان دارایی امن و سکه بهعنوان ابزاری ترکیبی از ارزش فلز و انتظارات ارزی، بیشترین واکنش را به تحولات اخیر نشان دادند. رشد بیش از ۲۴ درصدی طلای ۱۸ عیار و جهشهای ۲۰ تا ۲۷ درصدی انواع سکه طی تنها یک هفته، بهوضوح بیانگر غلبه رفتارهای هیجانی و تقاضای محافظهکارانه برای حفظ ارزش داراییهاست.
چرا قیمت طلا و سکه جهش کرد؟
بررسی عوامل اثرگذار بر بازار طلا و سکه نشان میدهد که این رشد ناگهانی، حاصل همافزایی چند متغیر کلیدی بوده است. نخست، افزایش شدید قیمت دلار که بهعنوان مهمترین متغیر اثرگذار بر بازار طلا در ایران شناخته میشود. رشد ۲۵ هزار تومانی دلار در یک بازه زمانی کوتاه، بهطور مستقیم قیمت طلای داخلی و سکه را با شوک افزایشی مواجه کرد.دوم، تشدید انتظارات تورمی در میان خانوارها و فعالان اقتصادی است. کاهش اعتماد به ثبات متغیرهای کلان، نبود چشمانداز شفاف از سیاستهای اقتصادی و نگرانی نسبت به آینده ارزش پول ملی، باعث شد بخشی از نقدینگی سرگردان به سمت بازار طلا و سکه حرکت کند.عامل سوم، کاهش عمق معاملات و ضعف عرضه در بازار بود. در شرایطی که بازارساز سیگنال روشنی برای کنترل نوسانات ارسال نکرد، افزایش تقاضا در فضایی کمعمق، به جهشهای قیمتی سریع و بعضاً غیرمنطقی منجر شد. این موضوع بهویژه در بازار سکههای کوچکتر مانند نیمسکه و ربعسکه نمود بیشتری داشت؛ جایی که حباب قیمتی با سرعت بیشتری شکل گرفت.
نقش طلای جهانی؛ زنگ خطر برای اصلاح؟
با وجود رشد قابل توجه طلا در بازار داخلی، ریزش اخیر قیمت طلای جهانی بهعنوان متغیری بازدارنده وارد میدان شده است. کاهش قیمت اونس جهانی طلا، اگرچه هنوز بهطور کامل در بازار داخلی منعکس نشده، اما میتواند در روزها و هفتههای آینده نقش مهمی در تعدیل قیمتها ایفا کند.در صورتی که افت طلای جهانی تداوم یابد و همزمان بازار ارز نیز وارد فاز آرامش یا اصلاح شود، احتمال کاهش یا دستکم توقف رشد قیمت طلا و سکه در بازار داخلی افزایش خواهد یافت. با این حال، تجربه نشان داده است که در فضای تورمی ایران، اثر متغیرهای داخلی معمولاً بر عوامل جهانی غلبه دارد.
آیا حباب سکه در حال بزرگتر شدن است؟
یکی از نکات نگرانکننده در تحولات اخیر، افزایش قابل توجه حباب سکه است. رشد سریع قیمت سکه، بهویژه نیمسکه و ربعسکه، فاصله ارزش بازاری آنها با ارزش ذاتی را افزایش داده است. این موضوع ریسک سرمایهگذاری در بازار سکه را بالا میبرد؛ چراکه در صورت تغییر انتظارات یا افت نرخ ارز، حباب میتواند با سرعت بیشتری تخلیه شود.
سرمایهگذارانی که در قیمتهای بالا وارد بازار شدهاند، بیش از سایرین در معرض زیان ناشی از اصلاح قیمتی قرار دارند. به همین دلیل، تحلیلگران توصیه میکنند که در شرایط فعلی، تصمیمگیری صرفاً بر مبنای هیجان بازار صورت نگیرد.
چشمانداز کوتاهمدت بازار طلا و سکه
با توجه به مجموعه عوامل داخلی و خارجی، میتوان برای بازار طلا و سکه سه سناریوی اصلی در کوتاهمدت متصور شد:سناریوی اصلاح قیمتی: در صورت تداوم ریزش طلای جهانی و ثبات یا کاهش نرخ دلار، بازار طلا و سکه وارد فاز اصلاح میشود و بخشی از رشدهای اخیر تعدیل خواهد شد.
سناریوی نوسان محدود: اگر دلار در سطوح فعلی تثبیت شود و سیگنال جدیدی به بازار مخابره نشود، قیمتها ممکن است وارد دورهای از نوسان رفتوبرگشتی و فرسایشی شوند.
سناریوی ادامه رشد: در صورت تشدید ریسکهای سیاسی یا افزایش مجدد نرخ ارز، احتمال ثبت سقفهای قیمتی جدید در بازار طلا و سکه همچنان وجود دارد؛ هرچند این مسیر با ریسک بالای حباب همراه خواهد بود.
بازار طلا و سکه در حال حاضر در نقطهای حساس قرار گرفته است. رشدهای اخیر بیش از آنکه ناشی از عوامل بنیادی باشد، حاصل انتظارات تورمی، نااطمینانی و رفتارهای هیجانی است. از اینرو، پایداری این قیمتها در کوتاهمدت با تردیدهای جدی مواجه است. برای سرمایهگذاران، احتیاط، مدیریت ریسک و پرهیز از تصمیمگیری احساسی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد؛ چراکه بازار در آستانه انتخاب میان ادامه هیجان یا بازگشت به تعادل قرار گرفته است.