پایان اصلاح ۸ روزه؟

به گزارش اکو اقتصاد،  در جریان معاملات روز دوشنبه، شاخص‌های سهامی وارد مسیر صعودی شدند و شاخص کل با رشد ۱.۲۲درصدی تا سطح ۴‌میلیون و ۸۱۳هزار واحد پیش رفت. این رشد، امیدها به کاهش فشار فروش و بازگشت تدریجی تعادل به معاملات را در روزهای آینده نیز تقویت کرد. مرور روند معاملات روزهای منفی بورس نشان می‌دهد که اصلاح بازار از دو منشأ اصلی تغذیه شده است. از یک‌سو شناسایی سود پس از رشد قابل‌توجه قیمت سهام و از سوی دیگر افزایش ریسک‌های سیاسی که فضای محتاطانه را بر تصمیمات سرمایه‌گذاران حاکم کرد. در چنین شرایطی، خروج بخشی از سرمایه‌های خرد از بازار سهام و حرکت آن به سمت دارایی‌های کم‌ریسک‌‌تر فشار فروش را در اغلب نمادها افزایش داد و حدود ۱۰درصد از ارتفاع شاخص کل را کم کرد. این در حالی است که در معاملات دیروز برخلاف ۸روز معاملاتی قبل، دیگر خبری از فضای سنگین تردید و احتیاط و خروج شتاب‌زده پول حقیقی‌ها نبود.

جریان دادوستدها نشان می‌دهد، بخشی از سرمایه‌گذاران با فروکش کردن هیجان فروش، دوباره به سمت سهام بازگشته‌اند و ورود پول حقیقی‌ها پس از خروج حدود ۳۴همت (در ۸ روز) بار دیگر در بازار ثبت شد. همزمان، افزایش تقاضا در بسیاری از نمادهای بنیادی و جمع شدن بخشی از صف‌های فروش، از تغییر نگاه معامله‌گران حکایت داشت. هرچند فعالان بازار هنوز نسبت به ریسک‌های سیاسی محتاط هستند، اما اصلاح قابل‌توجه قیمت‌ها و انتشار گزارش‌های مناسب شرکت‌ها، انگیزه خریداران را تقویت کرده است. از نگاه کارشناسان، این تغییر رفتار می‌تواند نخستین سیگنال از بازگشت تدریجی تعادل به معاملات باشد؛ هرچند تداوم این روند همچنان به کاهش ریسک‌های بیرونی و تثبیت جریان ورود پول به بازار وابسته خواهد بود.

معاملات از نگاه آمار

 شاخص‌های سهامی در معاملات روز گذشته، در مسیر صعودی قرار گرفتند و هر دو شاخص کل و هموزن با رشد همراه شدند. شاخص کل با افزایش ۱.۲۲درصدی، علاوه بر این که کانال ۴.۸‌میلیون واحد را پس گرفت، ارتفاع خود را به ۴‌میلیون و ۸۱۳هزار واحد نیز رساند و توانست بخشی از عقب‌نشینی اخیر را جبران کند. از سویی، شاخص هم‌وزن نیز عملکرد بهتری نسبت به شاخص کل نشان داد و با رشد ۱.۴۷درصدی به سطح یک‌میلیون و ۳۲۰هزار واحد رسید و طیف گسترده‌ای از نمادهای کوچک و بزرگ بازار با افزایش اقبال سرمایه‌گذاران روبه‌رو شدند. بررسی روند معاملات روز گذشته نشان می‌دهد شاخص کل در ابتدای دادوستدها شتاب بیشتری در مسیر صعودی داشت و حتی توانست تا سطح ۴‌میلیون و ۸۴۸هزار واحد نیز پیشروی کند.

اما در ادامه معاملات و همزمان با افزایش عرضه‌ها، بخشی از این رشد پس گرفته شد و نماگر اصلی بازار پرونده خود را در محدوده ۴‌میلیون و ۸۱۳هزار واحد بسته شد. این چرخش معاملاتی نشان می‌دهد، اگرچه پس از چند روز فشار فروش، بار دیگر تقاضا به بازار بازگشته است، اما همچنان بخشی از معامله‌گران ترجیح می‌دهند با وجود وضعیت متغیرهای اثر گذار بر بازار همچنان احتیاط را در دستور کارمعاملاتی خود قرار دهند. شاخص کل فرابورس نیز توانست ۱.۵۳درصد بازدهی کسب کند. همچنین پس از چند روز غلبه فروشندگان، معادله جریان پول در بورس تهران تغییر کرد؛ به‌طوری که حقیقی‌ها پس از ۸روز متوالی خروج پول، بار دیگر در سمت خرید قرار گرفتند و بیش از ۳هزار‌میلیارد تومان وارد بازار سهام شد.

کارشناسان می‌گویند، تغییر مسیر جریان پول، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های بهبود فضای معاملاتی در روز گذشته است. همزمان، ارزش معاملات خرد بازار سهام نیز به کانال ۲۱هزار‌میلیارد تومان رسید؛ این سطح در مقایسه با روزهای اخیر افزایش قابل‌توجهی را نشان می‌دهد و بیانگر افزایش تحرک معامله‌گران و بازگشت بخشی از مشارکت فعالان بازار است. در کنار تغییر مسیر پول، نقشه معاملات نیز تصویری متفاوت از روزهای گذشته ارائه داد. در پایان دادوستدها، ۸۴درصد از نمادهای بورسی و فرابورسی در محدوده مثبت به کار خود پایان دادند و تنها ۱۶درصد از نمادها با کاهش قیمت مواجه شدند. این برتری گسترده خریداران نشان می‌دهد موج تقاضا تنها در گروه‌های خاصی متمرکز نبوده و بخش بزرگی از بازار توانسته از فضای مثبت معاملات بهره‌مند شود.

تغییر مسیر بازارهای موازی

همزمان با بهبود وضعیت بورس، بازارهای موازی مسیر متفاوتی را در پیش گرفتند و راه خود را از بورس جدا کردند. از اواسط روز یکشنبه (۲۸تیرماه)، روند نزولی قیمت دلار در بازار آزاد آغاز شد. دلار آزاد که در روز یکشنبه سطح ۱۹۴هزار تومان را نیز لمس کرده بود، معاملات آن روز را در محدوده ۱۹۰هزار تومان به پایان رساند و دیروز نیز این سطح حمایتی را از دست داد. دیروز دلار در کانال ۱۸۵ هزار تومان در حال نوسان بود. افت نرخ ارز به سرعت بر بازار طلا نیز اثر گذاشت. براساس اعلام اتحادیه طلا و جواهر تهران، قیمت هر گرم طلای ۱۸عیار به پله‌های ابتدایی کانال ۱۸‌میلیون تومان عقب‌نشینی کرد و سکه امامی نیز در کانال ۱۸۲‌میلیون تومان مورد معامله قرار گرفت. کاهش همزمان قیمت دلار و طلا در کنار بازگشت پول به بورس، نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌ها بار دیگر به سمت بازار سهام متمایل شده‌اند. اما با وجود بهبود فضای معاملات، تثبیت این شرایط همچنان به چند متغیر مهم وابسته است؛ از آرامش فضای سیاسی و روند نرخ ارز گرفته تا حفظ جریان معاملات در سطوح کنونی. اگر ورود پول توسط سرمایه‌گذاران حقیقی در روزهای آینده نیز ادامه یابد و ارزش معاملات خرد در سطوح بالای ۲۰همت تثبیت شود، می‌توان انتظار داشت بازار سهام پس از اصلاح سنگین روزهای گذشته، به تدریج وارد فاز متعادل‌تر و حتی صعودی شود. در مقابل، بازگشت نوسانات در بازار ارز یا تشدید ریسک‌های سیاسی می‌تواند بار دیگر بر رفتار معامله‌گران اثرگذار باشد و روند اخیر را با چالش مواجه کند.

دوراهی ریسک و ارزندگی

با وجود بازگشت نسبی تقاضا به معاملات روز گذشته، کارشناسان معتقدند بازار سهام همچنان تحت‌تاثیر ریسک‌های سیاسی قرار دارد. به باور تحلیلگران واکنش‌های اخیر بورس را نباید از زاویه هیجان کوتاه‌مدت ارزیابی کرد، بورس‌بازاری آینده‌نگر است و بخش مهمی از رفتار سرمایه‌گذاران بر اساس سناریوهای پیش‌رو شکل می‌گیرد. در همین رابطه، فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی، با اشاره به وضعیت روزهای اخیر بازار سرمایه اظهار کرد: پس از یک دوره فشار فروش و شوک ناشی از گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال تشدید درگیری‌های نظامی، طبیعی بود که بخشی از سرمایه‌گذاران واکنش محتاطانه نشان دهند. افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال گسترش دامنه درگیری‌ها باعث شد شاهد صف‌های فروش در برخی نمادها باشیم؛ هرچند در همین شرایط نیز تعدادی از سهم‌ها با تقاضا همراه بودند و در محدوده مثبت معامله شدند. او افزود: در بازار سرمایه باید به این نکته توجه داشت که بورس ذاتا بازاری آینده‌نگر است و سرمایه‌گذاران بر اساس تصویری که از آینده اقتصاد، سیاست و عملکرد شرکت‌ها دارند، تصمیم‌گیری می‌کنند. بنابراین حتی در شرایطی که کشور با تنش‌های سیاسی و نظامی مواجه است، باید مجموعه‌ای از سناریوهای احتمالی را در تحلیل‌ها در نظر گرفت. این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ظرفیت‌های مغفول بورس تاکید کرد: در صورت ایجاد یک فضای باثبات و فراهم شدن زمینه ورود سرمایه‌گذاری خارجی، بازار سهام ایران از منظر ارزش‌گذاری شرایط متفاوتی خواهد داشت. ارزش‌گذاری فعلی بسیاری از شرکت‌های بورسی در مقایسه با بازارهای جهانی پایین است و همین موضوع می‌تواند در صورت تغییر شرایط، جذابیت بازار سرمایه را افزایش دهد. فردین آقابزرگی در ادامه به وضعیت ارزندگی بورس اشاره کرد و گفت: بازار سرمایه ایران در مقایسه با بسیاری از بازارهای موازی، از جذابیت بیشتری برخوردار است. یکی از نشانه‌های این موضوع، کاهش نسبت قیمت به سود (P/E) بازار است؛ به‌طوری‌که این نسبت از حدود ۳۸واحد در سال۱۳۹۹ به کمتر از ۶.۵واحد رسیده است. همچنین کاهش ارزش دلاری بازار، ظرفیت رشد درآمد شرکت‌ها در اثر تورم و افزایش سطح عمومی قیمت‌ها، از دیگر عواملی است که می‌تواند جذابیت بورس را افزایش دهد.

این تحلیلگر با اشاره به تفاوت میان صنایع مختلف بورسی اظهار کرد: در شرایط فعلی، انتخاب صنعت و سهم اهمیت زیادی دارد و نمی‌توان انتظار داشت همه گروه‌ها عملکرد مشابهی داشته باشند. در حال حاضر توجه بازار بیشتر به سمت شرکت‌های ریال‌محور معطوف شده است؛ شرکت‌هایی که مواد اولیه خود را در داخل تامین می‌کنند و محصولاتشان را در بازار داخلی به فروش می‌رسانند؛ اما قیمت‌گذاری محصولات آنها تا حدی تحت تاثیر قیمت‌های جهانی قرار دارد.

او افزود: این شرکت‌ها به‌دلیل شرایط رقابتی محدودتر، دشواری واردات و مشکلات تامین ارز، از موقعیت خاصی برخوردار هستند و در شرایط فعلی می‌توانند مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرند. البته در صورت تغییر بنیادین در روابط اقتصادی کشور با جهان، شرایط می‌تواند برای شرکت‌های صادرات‌محور و ارزآور نیز به شکل محسوسی تغییر کند.

این کارشناس در بخش دیگری از صحبت‌های خود به اهمیت مدیریت پرتفو اشاره کرد و گفت: سرمایه‌گذاران نباید تمام دارایی خود را به یک بازار اختصاص دهند. یک سبد سرمایه‌گذاری مناسب باید ترکیبی از سهام، اوراق بهادار، دارایی‌های مرتبط با طلا و ارز و همچنین ابزارهای درآمد ثابت باشد.

به گفته فردین آقابزرگی، به‌طور کلی نمی‌توان برای همه سرمایه‌گذاران نسخه یکسانی تجویز کرد، اما داشتن ترکیبی متناسب از دارایی‌ها می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش دهد. در شرایط فعلی اختصاص بخشی از پرتفو به طلا و ارز، در کنار سهام، می‌تواند یک رویکرد منطقی برای مدیریت ریسک باشد.

این کارشناس با بیان اینکه حرکت سرمایه‌های خرد میان بازارها موضوعی طبیعی است، اظهار کرد: در شرایطی که ریسک‌ تشدید می‌شود، بخشی از سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های امن حرکت می‌کنند، اما در صورت کاهش نااطمینانی‌ها، بازار سرمایه می‌تواند دوباره مورد توجه قرار گیرد؛ چرا که از منظر ارزش‌گذاری و ظرفیت رشد شرکت‌ها همچنان از پتانسیل قابل‌توجهی برخوردار است.

منبع: دنیای اقتصاد