به گزارش اکو اقتصاد، در شهرستان مرزی قصرشیرین استان کرمانشاه، واقع در غرب ایران، پدیده‌ای تازه و قابل توجه در حوزه استفاده از اینترنت شکل گرفته است؛ جایی که کاربران برای فرار از محدودیت‌های فیلترینگ و دسترسی به اینترنت آزاد، به‌سراغ سیم‌کارت‌های اپراتورهای عراقی می‌روند و با هزینه‌های میلیونی، این سیم‌کارت‌ها را در بازار سیاه خرید و فروش می‌کنند.

مشاهدات خبرنگاران در جاده‌های اطراف مرز رسمی پرویزخان نمایشگر خودروهای متوقف شده‌ای است که کاربران به امید اتصال به اینترنت آزاد، ساعت‌ها در این کمربندی‌ها منتظر می‌مانند. محمد، یک جوان دانشجو ساکن قصرشیرین، که برای پروژه‌های برنامه‌نویسی خود به اینترنت آزاد نیاز دارد، می‌گوید: «برای استفاده از اینترنت آزاد، سیم‌کارت آسیاسل عراق را با قیمت پنج میلیون تومان خریداری کرده‌ام، اما تنها در نوار بسیار باریکی از مرز آنتن‌دهی دارد و مجبورم روزی چند ساعت در کنار جاده توقف کنم.»

این سیم‌کارت‌ها که در خاک عراق قیمت‌های بسیار ناچیزی دارند، در مناطق مرزی ایران تا ۵ تا ۶ میلیون تومان معامله می‌شوند و هزینه‌ی بسته‌های اینترنتی با نرخ ارز روز به شدت بالا است. سه اپراتور عراقی آسیاسل، کورک تلکام و زین به دلیل نزدیکی جغرافیایی شهرهای کلار و خانقین به قصرشیرین، سیگنال‌های خود را در نوار مرزی تا داخل خاک ایران ارسال می‌کنند.

دو روش اصلی برای دسترسی به این اینترنت وجود دارد؛ اول اتصال مستقیم گوشی‌ها به آنتن‌های BTS عراقی در مناطق مرزی و دوم استفاده از قابلیت رومینگ (Roaming) که به کاربران اجازه می‌دهد ترافیک اینترنتی خود را بدون فیلترینگ از طریق شبکه‌های داخلی اما با مسیر رمزگذاری‌شده، به این اپراتورها متصل کنند.

از نظر قانونی، داشتن سیم‌کارت خارجی جرم نیست و به دلیل حفاظت از حریم شخصی، امکان تفتیش گوشی‌ها در گذرگاه‌های مرزی بدون دستور قضایی وجود ندارد. این خلا قانونی و نیاز جدی کاربران برای دسترسی به اینترنت آزاد، شرایطی را رقم زده که بازار سیاه سیم‌کارت‌های عراقی رونق یافته است. بسیاری از سیم‌کارت‌ها توسط رانندگان ترانزیت وارد می‌شود و یا از زوار خریداری شده و سپس با قیمت‌های چندبرابر به فروش می‌رسد.

این وضعیت علاوه بر نگرانی‌های امنیتی، خروج گسترده ارز از کشور را به همراه دارد و باعث ایجاد نقاط کور نظارتی برای مسئولان می‌شود. محرومیت بخش بزرگی از کاربران داخلی از دسترسی بدون محدودیت به اینترنت، ضعف راهبردهای دولت برای توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و سیاست‌های محدودکننده فضای مجازی را نمایان ساخته است.

دولت با راه‌اندازی سازوکارهای «اینترنت طبقاتی» که تنها گروه‌های خاصی مانند خبرنگاران، برنامه‌نویسان، اساتید دانشگاه و پزشکان را به اینترنت آزاد متصل می‌کند، تلاش کرده این مشکلات را کاهش دهد اما این سیاست‌ها به دلیل ایجاد تبعیض، مورد انتقاد گسترده کاربران و کارشناسان قرار گرفته است.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، سید ستار هاشمی، در واکنش به این مسائل اعلام کرده که محدودیت‌های اینترنتی از شرایط تحمیلی جنگی ناشی شده و دولت در تلاش برای رفع آن است.

مرز قصرشیرین که در مجاورت اقلیم کردستان عراق قرار داشته و شامل دو گذرگاه رسمی خسروی و پرویزخان است، یکی از مهم‌ترین کریدورهای صادرات کالا به عراق محسوب می‌شود؛ اما اکنون به نقطه‌ای برای دسترسی به اینترنت بدون محدودیت تبدیل شده است. در حالی که اینترنت بین‌الملل با قیمتی گزاف خرید و فروش می‌شود، کاربران این منطقه به‌دنبال راه‌حلی پایدار و عادلانه برای رفع محدودیت‌های دسترسی به اطلاعات هستند.

 راه‌حل اصلی پایان دادن به این وضعیت، بازنگری اساسی در سیاست‌های فیلترینگ داخلی و ارتقای کیفیت و دسترسی به اینترنت داخلی است. بدون تضمین آزادی و کیفیت در شبکه‌های داخلی، «شکار سیگنال» از فرکانس‌های خارجی همچنان ادامه خواهد داشت و بهای سنگینی به همراه دارد؛ بهایی نه تنها مالی بلکه سیاسی و اجتماعی.