به گزارش اکو اقتصاد، بر اساس این طرح، سهامداران می‌توانند بدون نیاز به چک، سفته یا ضامن و صرفاً با توثیق سهام خود، تسهیلات بانکی دریافت کنند. نرخ این وام مطابق نرخ مصوب شبکه بانکی و بازپرداخت آن ۲۴ ماهه تعیین شده است.

محمد خبری‌زاد، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه، در گفت‌وگو با «اکواقتصاد» با اشاره به سابقه اجرای طرح‌های حمایتی در دوره‌های بحرانی بورس گفت: «هر زمان بازار سرمایه وارد شرایط دشوار می‌شود، مجموعه‌ای از طرح‌های حمایتی روی میز سازمان بورس قرار می‌گیرد. این بار نیز تمرکز اصلی روی سهامداران خرد و حقیقی بازار است؛ افرادی که در هفته‌های اخیر به دلیل توقف طولانی معاملات با محدودیت نقدشوندگی مواجه شده‌اند.»

وی با مقایسه این طرح با «بیمه سهام» در سال‌های گذشته افزود:  «در دوره‌های قبل، ابزار بیمه سهام باعث می‌شد سرمایه‌گذار از افت بیشتر دارایی خود نگران نباشد، اما این بار حمایت شکل متفاوتی پیدا کرده و عملاً امکان تأمین نقدینگی کوتاه‌مدت از محل دارایی بورسی فراهم شده است.»

سهام به‌جای ضامن؛ مزیت مهم طرح جدید

به گفته خبری‌زاد، یکی از مهم‌ترین نقاط قوت این طرح، ساده بودن فرآیند دریافت تسهیلات است: «در نظام بانکی ایران همیشه موضوع ضامن و وثایق یکی از موانع اصلی دریافت وام بوده، اما در این طرح خودِ سهام فرد به‌عنوان وثیقه پذیرفته می‌شود و نیازی به چک، سفته یا ضامن وجود ندارد. اگر این سازوکار واقعاً عملیاتی شود، می‌تواند دسترسی سهامداران خرد به نقدینگی را بسیار آسان‌تر کند.»

او تأکید کرد که این تسهیلات می‌تواند در روزهای ابتدایی بازگشایی بورس، بخشی از فشار فروش را از بازار دور کند: «بسیاری از سهامداران خرد ممکن است صرفاً به دلیل نیاز نقدینگی یا نگرانی از آینده بازار، اقدام به فروش سهام در کف قیمتی کنند. این وام می‌تواند بخشی از این فشار را کاهش دهد و مانع فروش هیجانی شود.»

کاهش فشار اعتباری بر کارگزاری‌ها

این تحلیلگر بازار سرمایه یکی دیگر از آثار مثبت طرح را کمک به تسویه اعتبارات کارگزاری‌ها دانست و گفت: «بخشی از سهامداران از اعتبار کارگزاری‌ها استفاده کرده‌اند و نرخ این اعتبارات معمولاً بالاتر از نرخ بانکی است؛ گاهی بیش از ۳۰ درصد. حالا این تسهیلات می‌تواند به تسویه بخشی از این بدهی‌ها کمک کند و فشار مالی را هم از دوش سهامداران و هم از دوش کارگزاری‌ها بردارد.»

آیا این طرح می‌تواند یک نقطه عطف باشد؟

خبری‌زاد معتقد است اهمیت این طرح صرفاً به شرایط فعلی بازار محدود نمی‌شود و در صورت اجرای موفق، می‌تواند آغاز یک تحول مهم در نظام تأمین مالی کشور باشد.

او در پایان گفت: «سال‌هاست درباره امکان دریافت تسهیلات با وثیقه سهام صحبت می‌شود، اما تاکنون اجرای گسترده و عملیاتی آن را ندیده‌ایم. اگر این طرح به‌درستی اجرا شود، می‌تواند فتح بابی برای پذیرش سهام به‌عنوان یک وثیقه معتبر در شبکه بانکی باشد؛ موضوعی که حتی در آینده برای شرکت‌های بزرگ نیز اهمیت بالایی خواهد داشت.»

در مجموع، هرچند وام ۲۰۰ میلیونی سهامداران نمی‌تواند به‌تنهایی مشکلات ساختاری بازار سرمایه را حل کند، اما از نگاه بسیاری از فعالان بازار، این طرح در کوتاه‌مدت می‌تواند به کاهش رفتارهای هیجانی، مدیریت فشار فروش و بهبود فضای روانی بورس کمک کند؛ مشروط به آنکه فرآیند اجرایی آن سریع، شفاف و بدون بروکراسی فرسایشی انجام شود.