به گزارش اکو اقتصاد، مسعود رسولی، دبیر انجمن تولید و بسته‌بندی گوشت ایران، اخیراً اعلام کرده که گرچه هزینه‌های بسته‌بندی افزایش یافته و مواد پتروشیمی گران شده‌اند، اما سهم بسته‌بندی در قیمت نهایی گوشت و مرغ هنوز ناچیز است و اثر محسوسی بر قیمت مصرف‌کننده ندارد. این گزاره اگرچه درباره گوشت تا حد زیادی درست است، اما درباره همه صنایع غذایی صدق نمی‌کند؛ زیرا برخی کالاها وابستگی بسیار بیشتری به پلاستیک، پلیمر، فیلم‌های بسته‌بندی و ظروف
پتروشیمی دارند.

چرا پتروشیمی برای صنایع غذایی مهم است؟
بخش زیادی از بسته‌بندی مواد غذایی در ایران وابسته به مشتقات پتروشیمی است؛ از ظروف پلاستیکی لبنیات گرفته تا بطری آب معدنی، لفاف چیپس و پفک، بسته‌بندی حبوبات، روغن، مواد پروتئینی و حتی سلفون محصولات کشاورزی.

افزایش قیمت مواد اولیه پتروشیمی معمولاً از سه مسیر به صنایع غذایی فشار وارد می‌کند:
رشد قیمت گرانول‌ها و پلیمرهای بسته‌بندی
افزایش هزینه حمل‌ونقل و انرژی
کمبود مواد اولیه و اختلال در تامین

در شرایط جنگی یا پساجنگ، معمولاً اولویت پتروشیمی‌ها به سمت صادرات یا تامین ارز می‌رود و صنایع کوچک‌تر داخلی با کمبود مواد اولیه روبه‌رو می‌شوند؛ اتفاقی که می‌تواند تولیدکنندگان صنایع غذایی را به سمت کاهش تولید یا افزایش قیمت سوق دهد.
کدام مواد غذایی بیشتر آسیب می‌بینند؟

برخلاف گوشت تازه که سهم بسته‌بندی در آن محدود است، برخی گروه‌های غذایی به شدت به صنعت پتروشیمی وابسته‌اند و افزایش هزینه بسته‌بندی می‌تواند قیمت نهایی آن‌ها را به شکل محسوسی بالا ببرد.
۱. آب معدنی و نوشیدنی‌ها
بطری PET، درب پلاستیکی و لفاف بسته‌ها کاملاً وابسته به محصولات پتروشیمی هستند. در برخی برندها حتی هزینه بسته‌بندی بخش قابل توجهی از قیمت نهایی را تشکیل می‌دهد. بنابراین افزایش قیمت پلیمرها می‌تواند مستقیماً به رشد قیمت آب معدنی، نوشابه و آبمیوه منجر شود.
۲. لبنیات
ماست، پنیر، دوغ و شیرهای صنعتی وابستگی بالایی به ظروف پلاستیکی دارند. افزایش قیمت پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن معمولاً خیلی سریع به صنعت لبنیات منتقل می‌شود.
۳. تنقلات و مواد غذایی فرآوری‌شده
چیپس، پفک، شکلات، بیسکویت و خشکبار بسته‌بندی‌شده از فیلم‌های چندلایه پتروشیمی استفاده می‌کنند؛ بخشی که هم واردات‌محور است و هم به نوسانات ارزی حساس.
۴. روغن خوراکی
بطری‌های پلاستیکی و گالن‌های پتروشیمی سهم مهمی در هزینه تولید روغن دارند؛ به‌ویژه در بسته‌بندی‌های خانوادگی.
۵. مواد غذایی فروشگاهی و آماده
غذاهای نیمه‌آماده، بسته‌بندی‌های وکیوم و ظروف یک‌بارمصرف بیشترین وابستگی را به پلیمرها دارند و در صورت تداوم بحران، احتمال افزایش قیمت آن‌ها بیشتر است.
چرا اثر این گرانی تدریجی است؟
افزایش هزینه‌های پتروشیمی معمولاً بلافاصله روی قیمت‌ها تخلیه نمی‌شود. بسیاری از تولیدکنندگان ابتدا سعی می‌کنند با کاهش حاشیه سود، کوچک‌سازی بسته‌بندی یا استفاده از مواد ارزان‌تر، بازار را حفظ کنند. اما اگر بحران طولانی شود، سه اتفاق رخ می‌دهد:
کوچک شدن وزن کالاها بدون کاهش قیمت
افت کیفیت بسته‌بندی و ماندگاری محصولات
انتقال تدریجی هزینه به مصرف‌کننده
همین موضوع باعث می‌شود خانوارها در ظاهر با «جهش ناگهانی» قیمت روبه‌رو نشوند، اما در عمل قدرت خریدشان آرام‌آرام کاهش پیدا کند.
فشار پنهان بر سبد خانوار
اقتصاددانان معتقدند یکی از خطرناک‌ترین انواع تورم، «تورم خزنده تولید» است؛ یعنی زمانی که هزینه تولید در لایه‌های مختلف زنجیره تامین بالا می‌رود اما اثر آن با تاخیر به مصرف‌کننده منتقل می‌شود.
در چنین شرایطی معمولاً کالاهایی که مصرف روزانه و تکرارشونده دارند بیشترین فشار را به خانوار وارد می‌کنند؛ نه لزوماً کالاهای گران‌قیمت. به بیان دیگر، شاید افزایش هزینه بسته‌بندی گوشت فعلاً محسوس نباشد، اما اگر قیمت ظروف لبنیات، بطری آب، بسته‌بندی روغن و مواد غذایی فرآوری‌شده همزمان بالا برود، مجموع این تغییرات می‌تواند هزینه ماهانه خانوار را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
از سوی دیگر، ادامه اختلال در زنجیره پتروشیمی فقط به صنایع غذایی محدود نمی‌شود. دارو، شوینده‌ها، لوازم بهداشتی، کشاورزی، حمل‌ونقل و حتی صنعت پوشاک نیز به محصولات پتروشیمی وابسته‌اند. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند آثار واقعی بحران پتروشیمی، نه در روزهای جنگ، بلکه در ماه‌های پس از آن و در قالب موج تدریجی گرانی نمایان خواهد شد.