به گزارش اکواقتصاد،  بازار روغن نباتی در ماه‌های اخیر با نوسانات قابل توجهی روبه‌رو شده است؛ نوساناتی که از ابتدای دی‌ماه ۱۴۰۴ و با اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی آغاز شد و در فروردین‌ماه امسال با تغییر نرخ ارز مبنای واردات شدت گرفت. دولت همزمان با اجرای این سیاست، برای حفظ قدرت خرید خانوار، طرح کالابرگ یک میلیون تومانی را فعال کرد، اما افزایش هزینه‌های واردات مانع از ثبات کامل قیمت‌ها شد.

افزایش قیمت از زمان حذف ارز ترجیحیبر اساس داده‌های بازار، در نخستین مرحله آزادسازی، قیمت روغن ۸۱۰ گرمی پخت‌وپز به ۲۱۷ هزار تومان، روغن سرخ‌کردنی به ۲۰۶ هزار تومان و حلب ۵ کیلویی به حدود ۱.۶ میلیون تومان رسید. اما با آخرین تغییرات ارزی در فروردین، قیمت بطری‌های ۸۱۰ گرمی به ۲۸۱ تا ۲۹۸ هزار تومان و حلب‌های ۵ کیلویی به ۱.۹ میلیون تومان افزایش یافت.

اثر مستقیم نرخ ارز بر قیمت روغناکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، نوسانات نرخ ارز را عامل اصلی این تغییرات می‌داند. او توضیح می‌دهد:
«بخش اعظم روغن مورد نیاز کشور وارداتی است و قیمت تمام‌شده وابسته به نرخ ارز است. در ابتدای آزادسازی، ارز واردات روغن با نرخ ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان محاسبه می‌شد، اما اکنون این نرخ به ۱۳۸ هزار تومان رسیده است.»

او همچنین به تغییرات حقوق و عوارض گمرکی اشاره می‌کند؛ هزینه‌هایی که در گذشته با ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان محاسبه می‌شد اما اکنون با نرخ‌های جدید چند برابر شده است. افزایش قیمت بسته‌بندی، دستمزد، حمل‌ونقل و سایر مؤلفه‌های تولید نیز به گفته او در رشد قیمت‌ها نقش داشته‌اند.
فتحی تأکید می‌کند که تثبیت مصنوعی نرخ ارز برای کنترل قیمت ممکن نیست، زیرا «هر نوع نرخ ثابت دوباره نوعی ارز ترجیحی است و فساد و رانت ایجاد می‌کند.»

کاهش واردات روغن خام و افت تولیددر سوی دیگر ماجرا، تولیدکنندگان نیز از کاهش قابل توجه واردات روغن خام در ماه‌های گذشته خبر می‌دهند.

علیرضا شریفی، دبیر انجمن روغن نباتی می‌گوید:
«پس از حذف ارز ترجیحی، الگوی مصرف تغییر کرده، اما کاهش عرضه ارتباطی به کاهش تقاضا ندارد. از آبان سال گذشته با کاهش واردات روغن خام روبه‌رو بودیم و همین موضوع باعث افت تولید شد.»

به گفته او، طی هفته‌های اخیر حجم کوتاژهای وارداتی افزایش یافته و پیش‌بینی می‌شود تا پایان اردیبهشت تعادل نسبی به بازار بازگردد.

تغییر مؤلفه‌های قیمتی در سال جدیددر سال جاری چند عامل در افزایش قیمت نهایی روغن تأثیرگذار بوده است:
تغییر نرخ محاسبه گمرک از ۲۸,۵۰۰ تومان به ۱۳۳ هزار تومانافزایش حقوق گمرکی از ۱ درصد به ۴ درصدرشد نرخ ارز تخصیصی برای تولیدکنندگان روغن نباتی از ۱۱۲,۵۰۰ تومان به بیش از ۱۴۱ هزار تومانافزایش قیمت جهانی روغن خام از ۱۳۲۰ دلار به ۱۴۴۰ دلاررشد قیمت کارتن، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، دستمزد و سایر هزینه‌های تولیدبا وجود این افزایش‌ها، طبق اعلام انجمن روغن نباتی، رشد قیمت مصرف‌کننده تنها ۱۶ درصد بوده است.

چشم‌انداز بازار روغن در سال ۱۴۰۵طبق آمار رسمی، تولید روغن در کشور طی سال گذشته ۲ میلیون و ۱۴۰ هزار تن بوده که نسبت به سال قبل حدود ۹ درصد افزایش داشته است. با این حال، نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینه‌های واردات همچنان عامل تعیین‌کننده قیمت‌ها در سال جاری محسوب می‌شود.

اگر روند افزایش واردات روغن خام ادامه یابد، بازار تا تابستان می‌تواند وارد فاز ثبات نسبی شود؛ در غیر این صورت، هر تغییر جدید در سیاست‌های ارزی یا نرخ ارز مبادله‌ای، می‌تواند به موج تازه‌ای از نوسانات قیمتی منجر شود.