به گزارش اکواقتصاد، بازار سرمایه در معاملات روز دوشنبه ۹ دی ۱۴۰۴ یکی از پرتنش‌ترین و خبرمحورترین روزهای خود را پشت سر گذاشت؛ روزی که نتیجه وزن‌کشی سنگین میان اخبار سیاسی، تحولات اقتصادی و تغییرات مدیریتی، به یک افت فراگیر و صف‌های فروش در بخش بزرگی از بازار منجر شد. فضایی که از شب گذشته و با هجوم هم‌زمان خبرهای مثبت و منفی شکل گرفته بود، در نهایت کفه ترازو را به نفع ریسک‌های سیاسی سنگین‌تر کرد و باعث شد بازار واکنشی محتاطانه و عمدتاً منفی از خود نشان دهد.

آغاز بدبینی بازار

در شب گذشته مجموعه‌ای از اخبار متناقض، ذهن معامله‌گران را درگیر کرد و بازار را بین خوش‌بینی و بدبینی بارها دست‌به‌دست کرد. در این میان، سه خبر منفی بیش از سایر عوامل بر فضای روانی بازار سایه انداخت. نخست، شکل‌گیری برخی اعتراض‌ها و شلوغی‌ها که هرچند از نگاه بسیاری موقتی تلقی می‌شود، اما تجربه‌های گذشته نشان داده چنین رویدادهایی برای بازار سرمایه به‌شدت نگران‌کننده است. خاطره تلخ واکنش بازار در دوره‌های مشابه، باعث شد بخشی از سهامداران ترجیح دهند در موضع فروش قرار بگیرند.

دومین شوک، رد کلیات لایحه بودجه در مجلس بود. بودجه‌ای که پیش‌تر انتشار آن به‌عنوان یک سیگنال مثبت تلقی شده بود، با این تصمیم وارد فاز ابهام شد. هرچند بسیاری معتقدند این رد شدن بیشتر جنبه اصلاحی و نمایشی دارد و با اعمال برخی تغییرات، دوباره به صحن مجلس بازخواهد گشت (موضوعی که با نامه رئیس‌جمهور نیز تأیید شد) اما در کوتاه‌مدت، این خبر نتوانست اثر منفی خود را بر ذهن بازار پنهان کند.

تهدیدهای ترامپ؛ عامل اصلی ریزش

با این حال، مهم‌ترین و اثرگذارترین خبر منفی، اظهارات صریح و تهدیدآمیز دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو بود؛ اظهاراتی که این بار بدون تعارف و با ادبیاتی تند، ایران را به اقدام نظامی و حتی استفاده از موشک تهدید می‌کرد. لحن این صحبت‌ها، نه‌تنها بازار سرمایه بلکه بازار ارز را نیز مجدداً هوشیار کرد و فضای ریسک‌گریزی را تشدید نمود. بسیاری از فعالان بازار معتقدند همین عامل، انگیزه خرید را به‌شدت تضعیف کرد و «تیغ اصلی» را بر پیکر معاملات روز دوشنبه نشاند.

در چنین فضایی، بازار سرمایه با افزایش عرضه‌ها مواجه شد و برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها، فشار فروش بسیار سنگین‌تر از انتظار ظاهر شد. این شرایط، نگرانی‌ها نسبت به ورود بازار به یک زمستان پرخبر و پرریسک را افزایش داده است؛ زمستانی که به‌نظر می‌رسد فاصله زیادی با آرامش نسبی پاییز خواهد داشت.

خبر همتی؛ امیدی که فعلاً مغلوب شد

در مقابل این اخبار منفی، دو خبر مثبت نیز در بازار جریان داشت که مهم‌ترین آن، بازگشت عبدالناصر همتی به دولت و بانک مرکزی بود. خبری که از نگاه بسیاری از فعالان بازار، می‌توانست مسیر بازار را تغییر دهد و حتی مانع از شکل‌گیری صف‌های فروش سنگین شود. خبر دوم نیز به تداوم جریان‌های جدید ارزی و تأکید بانک مرکزی بر سازوکارهای مرتبط با نیما بازمی‌گشت.

با این حال، در وزن‌کشی نهایی، این اخبار مثبت نتوانستند بر فشار روانی ناشی از ریسک‌های سیاسی غلبه کنند. هرچند در طول معاملات، نشانه‌هایی از جمع‌آوری برخی صفوف فروش دیده می‌شد، اما فضای غالب بازار ترجیح داد محتاط باقی بماند. با این وجود، بسیاری از سهامداران همچنان نیم‌نگاهی امیدوارانه به سیاست‌های ارزی و اقتصادی پیش‌رو دارند و معتقدند بازگشت همتی، در میان‌مدت می‌تواند اثرات مثبتی بر بازار بگذارد.

ارزندگی، لنگر اصلی بازار

یکی از نکات مهمی که تحلیلگران بر آن تأکید دارند، ارزندگی بازار است. مرور گزارش‌های ماهانه شرکت‌ها نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از بنگاه‌ها همچنان نرخ ارز را در سطوحی پایین‌تر از ۸۰ هزار تومان در صورت‌های مالی خود لحاظ کرده‌اند. این موضوع، به‌ویژه در کنار چشم‌انداز ارزی جدید، می‌تواند پتانسیل رشد سودآوری را برای بسیاری از شرکت‌ها ایجاد کند.

از همین رو، بسیاری معتقدند اصلاح احتمالی بازار، در صورت تداوم شرایط فعلی، در محدوده ۱۰ تا ۱۵ درصد متوقف خواهد شد و پس از آن، بازار دوباره در مدار جذابیت قرار می‌گیرد. تجربه رالی صعودی پاییز نیز نشان داد که حتی در اوج ریسک‌های سیاسی، زمانی که بازار ارزنده باشد، می‌تواند مسیر رشد را پیدا کند.

رفتن فرزین، آمدن همتی؛ تغییر مهم برای بورس

یکی از مهم‌ترین اخبار این روزها برای بورسی‌ها، کنار رفتن فرزین و بازگشت همتی به رأس سیاست‌گذاری پولی است. فرزین در نگاه فعالان بازار، نماد سرکوب بازارها، سیاست‌های غلط ارزی و نرخ بهره بالا تلقی می‌شد؛ سیاست‌هایی که فشار زیادی بر بازار سرمایه وارد کرد. در مقابل، همتی به‌عنوان مدیری شناخته می‌شود که به عقلانیت اقتصادی، کاهش قیمت‌گذاری دستوری و اصلاح شکاف‌های ارزی باور دارد.

نکته مهم‌تر، هم‌راستایی وزیر اقتصاد و رئیس بانک مرکزی است؛ موضوعی که برای نخستین‌بار به‌طور شفاف نشان می‌دهد دولت تصمیم خود را در حوزه سیاست‌های اقتصادی گرفته است. این هم‌سویی می‌تواند بستر اجرای اصلاحات مهم در حوزه ارز، نرخ بهره، نظام بانکی و حتی بازار سرمایه را فراهم کند.

چهار مأموریت کلیدی همتی

از نگاه تحلیلگران، همتی چهار مأموریت اساسی پیش رو دارد: اصلاح سیاست‌های ارزی و حذف رانت‌ها، مدیریت نرخ بهره، کنترل و مدیریت بازارهای دارایی مانند طلا و ارز، و در نهایت سامان‌دهی نظام بانکی. تحقق هر یک از این محورها، می‌تواند اثرات عمیقی بر بازار سرمایه داشته باشد و مسیر حرکت نقدینگی را تغییر دهد.

بازار سرمایه در شرایط فعلی، بیش از هر زمان دیگری درگیر وزن‌کشی میان ریسک‌های سیاسی و امیدهای اقتصادی است. اگرچه تهدیدهای سیاسی همچنان بزرگ‌ترین عامل نگرانی به شمار می‌روند، اما ارزندگی بازار، گزارش‌های مالی و تغییرات مدیریتی، دلایلی هستند که اجازه نمی‌دهند بدبینی مطلق بر بازار حاکم شود. بسیاری از فعالان معتقدند اصلاح فعلی، اگر کنترل‌شده باشد، می‌تواند زمینه‌ساز یک حرکت منطقی و پایدارتر در ادامه مسیر بازار باشد؛ مشروط بر آنکه ریسک‌های سیاسی وارد فاز حادتری نشوند و سیاست‌های اقتصادی جدید، با ثبات و عقلانیت دنبال شوند.