به گزارش اکو اقتصاد، همزمان با افزایش وابستگی کسبوکارها به زیرساختهای دیجیتال، موضوع تابآوری اقتصادی و آمادگی در برابر بحرانها بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است. کارشناسان معتقدند در شرایطی که اختلالات اینترنتی، حملات سایبری، نوسانات اقتصادی و رخدادهای غیرمنتظره میتوانند فعالیت شرکتها را با چالش جدی مواجه کنند، داشتن برنامه جایگزین یا همان «پلن B» دیگر یک مزیت رقابتی نیست، بلکه به یک ضرورت تبدیل شده است.
علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات و نایبرئیس فدراسیون فاوای اتاق بازرگانی ایران، با اشاره به اهمیت آمادگی کسبوکارها برای شرایط خاص، تأکید کرد که فعالان اقتصادی باید از هماکنون برای سناریوهای مختلف برنامهریزی کنند تا در صورت بروز بحران، فعالیت آنها متوقف نشود.
اقتصاد دیجیتال بدون برنامه پشتیبان آسیبپذیر است
به گفته مسعودی، موضوع تابآوری تنها به شرکتهای فناوری و استارتاپها محدود نمیشود و تمامی بنگاههای اقتصادی، از واحدهای تولیدی گرفته تا شرکتهای خدماتی و بازرگانی، باید برای شرایط اضطراری برنامه مشخصی داشته باشند.
در سالهای اخیر، تجربه اختلالات اینترنتی، محدودیتهای ارتباطی، حملات سایبری و حتی بحرانهای منطقهای نشان داده است که توقف دسترسی به زیرساختهای ارتباطی میتواند خسارتهای سنگینی به کسبوکارها وارد کند. بسیاری از شرکتها در چنین شرایطی با اختلال در فروش، خدمات مشتریان، پرداختهای مالی و زنجیره تأمین مواجه میشوند.
کارشناسان فناوری اطلاعات معتقدند یکی از مهمترین ضعفهای کسبوکارهای ایرانی، نبود برنامه جامع تداوم فعالیت (Business Continuity Plan) است؛ برنامهای که در اقتصادهای پیشرفته به عنوان یکی از اصول اصلی مدیریت ریسک شناخته میشود.
پلن B؛ نسخه بقا در شرایط بحران
رئیس کمیسیون فاوا اتاق بازرگانی ایران تأکید کرد که کسبوکارها باید به گونهای برنامهریزی کنند که حتی در شرایط بحران نیز بتوانند مسیر فعالیت خود را ادامه دهند.
به گفته او، هدف از طراحی پلن B نفی شرایط موجود نیست، بلکه ایجاد آمادگی برای مواجهه با سناریوهای احتمالی است. شرکتهایی که از پیش برای شرایط بحرانی برنامهریزی کردهاند، معمولاً در زمان وقوع بحران خسارت کمتری متحمل میشوند و سریعتر به شرایط عادی بازمیگردند.
در سطح جهانی نیز شرکتهای بزرگ فناوری و مالی، سناریوهای متعددی برای تداوم فعالیت در شرایط اضطراری تعریف میکنند؛ از ایجاد مراکز داده پشتیبان گرفته تا استفاده از کانالهای ارتباطی جایگزین و زیرساختهای ابری مستقل.
اختلال اینترنت فقط یک مشکل فنی نیست
فعالان اقتصاد دیجیتال معتقدند اختلال در دسترسی به اینترنت تنها یک مسئله ارتباطی نیست، بلکه میتواند مستقیماً بر درآمد، اشتغال و سرمایهگذاری اثر بگذارد.
امروزه بخش بزرگی از فروش آنلاین، خدمات بانکی، پرداختهای الکترونیکی، لجستیک، حملونقل هوشمند و حتی فعالیت بسیاری از صنایع سنتی به زیرساختهای دیجیتال وابسته است. به همین دلیل هرگونه اختلال گسترده میتواند زنجیرهای از مشکلات اقتصادی ایجاد کند.
بررسی تجربه کشورهای مختلف نیز نشان میدهد شرکتهایی که برای بحرانها برنامه تداوم فعالیت دارند، در مقایسه با سایر کسبوکارها عملکرد پایدارتر و ریسک کمتری را تجربه میکنند.
آموزش تابآوری در دستور کار قرار گرفت
مسعودی در بخش دیگری از سخنان خود از برنامهریزی برای برگزاری دورههای آموزشی مشترک با مرکز ملی فضای مجازی خبر داد.
به گفته وی، این دورهها با هدف آشنایی کسبوکارها با روشهای شناسایی ریسک، مدیریت بحران، حفاظت از دادهها و افزایش تابآوری سازمانی برگزار خواهد شد. آموزش و فرهنگسازی در این حوزه میتواند نقش مهمی در کاهش آسیبپذیری شرکتها ایفا کند.
آینده متعلق به کسبوکارهای آماده است
تحولات سالهای اخیر نشان داده است که سرعت تغییرات اقتصادی و فناوری به اندازهای بالاست که هیچ کسبوکاری نمیتواند تنها بر شرایط عادی تکیه کند. از بحرانهای ژئوپلیتیکی گرفته تا حملات سایبری و اختلالات زیرساختی، همه این عوامل ضرورت برنامهریزی برای سناریوهای جایگزین را دوچندان کردهاند.
در چنین شرایطی، که مهمترین سرمایه هر کسبوکار تنها منابع مالی یا فناوری نیست، بلکه توانایی ادامه فعالیت در زمان بحران است. به همین دلیل طراحی پلن B و تقویت تابآوری سازمانی، به یکی از مهمترین الزامات فعالیت اقتصادی در عصر دیجیتال تبدیل شده است.