در جریان معاملات امروز، اگرچه بازار در دقایق ابتدایی با فشار عرضه و غلبه رنگ قرمز در تابلوها همراه بود، اما پس از گذشت حدود یک ساعت، از شدت فشار فروش کاسته شد و در برخی نمادهای بنیادی، شرایط متعادلتری رقم خورد. با این حال، در مجموع میتوان گفت بازار روزی با حجم معاملات پایینتر و احتیاط محسوس معاملهگران را تجربه کرد.
سایه سیاست بر سر بازار
آنچه در هفتههای اخیر بر روند بازار سهام اثرگذار بوده، تداوم ریسکهای سیاسی و ابهامات مرتبط با روابط خارجی است. برخی اظهارنظرهای اخیر مقامات آمریکایی و گمانهزنیها درباره احتمال تشدید تنشها، موجب شده بخشی از سرمایهگذاران از اتخاذ تصمیمات جدید خودداری کنند. به باور تحلیلگران، بازار در حال حاضر بیش از هر زمان دیگری نسبت به اخبار سیاسی حساس است و با هر سیگنال مثبت یا منفی، تغییر جهت میدهد.
در ماههای گذشته، بازار پس از یک دوره رشد قابل توجه، با موجی از ریسکهای سیاسی مواجه شد؛ از تهدیدهای خارجی گرفته تا فضای پرابهام مذاکرات. همین عوامل سبب شد بخشی از سرمایهگذاران، بهویژه بازیگران بزرگتر، رویکرد محافظهکارانهتری اتخاذ کنند.
استراتژی «تماشاچی بودن»
اکنون بخش قابل توجهی از فعالان بازار معتقدند ضرورتی برای تصمیمگیری فوری وجود ندارد و میتوان تا مشخص شدن نتایج تحولات پیش رو، صرفاً نظارهگر ماند. این نگاه بر این فرض استوار است که فرصتهای بازار از بین نخواهد رفت و ورود دیرتر، ریسک کمتری به همراه دارد.
با این حال، برخی کارشناسان هشدار میدهند که این رویکرد ممکن است به از دست رفتن بخشی از بازدهی منجر شود؛ بهویژه اگر بازار پس از رفع ابهامات، واکنشی سریع و صعودی نشان دهد. در چنین شرایطی، خرید سهام ارزنده در قیمتهای مناسب دشوارتر خواهد شد.
سناریوهای پیش رو
در تحلیل فضای فعلی، سه سناریوی اصلی مطرح است: نخست، حرکت به سمت توافق یا ادامه مذاکرات که میتواند بخشی از ریسکهای سیاسی را کاهش داده و زمینه بازگشت اعتماد به بازار را فراهم کند. دوم، تداوم مذاکرات بدون نتیجه قطعی که احتمالاً به معنای ادامه وضعیت تعلیق و نوسان محدود بازار خواهد بود. و سوم، تشدید تنشها که هرچند ریسکزا است، اما برخی تحلیلگران معتقدند بخش عمدهای از این ریسک پیشتر در قیمتها لحاظ شده است.
به باور این گروه، بازار طی ماههای اخیر سناریوهای بدبینانه، حتی احتمال وقوع درگیری نظامی، را در ارزشگذاریها منعکس کرده و از این رو، هر نتیجهای که کمتر از بدترین حالت باشد، میتواند واکنشی مثبت به همراه داشته باشد. البته در این میان، ریسک توقفهای احتمالی معاملات در شرایط بحرانی، یکی از نگرانیهای مهم فعالان بازار به شمار میرود.
در سوی دیگر ماجرا، متغیرهای بنیادی شرکتها تصویر متفاوتی ارائه میدهند. گزارشهای ماهانه و میاندورهای بسیاری از بنگاهها حاکی از بهبود فروش و عملکرد عملیاتی است. همچنین افزایش نرخ تسعیر ارز در برآوردهای تحلیلی، چشمانداز سودآوری برخی صنایع صادراتمحور را تقویت کرده است.
از منظر نسبتهای ارزشگذاری نیز، بسیاری از نمادها در سطوحی قرار گرفتهاند که از نگاه تحلیلی جذاب ارزیابی میشوند. نسبتهای P/E و ارزش دلاری بازار در مقایسه با دورههای گذشته، در محدودههایی قرار دارد که برخی کارشناسان آن را نشانهای از آماده بودن بازار برای یک حرکت صعودی در صورت کاهش ریسکها میدانند.
در چنین فضایی، برخی تحلیلگران توصیه میکنند سرمایهگذاران به جای تمرکز بیش از حد بر اخبار سیاسی که خارج از کنترل آنهاست، به بازنگری پرتفوی و بررسی دقیقتر متغیرهای بنیادی بپردازند. تهیه فهرستی از سهام ارزنده، مرور صورتهای مالی و بهروزرسانی مدلهای تحلیلی میتواند در زمان تغییر شرایط، به تصمیمگیری سریعتر و دقیقتر کمک کند.
به اعتقاد این گروه، اگرچه فضای فعلی با ابهام همراه است، اما بازار از منظر بنیادی در موقعیتی قرار دارد که در صورت کاهش تنشها، ظرفیت یک رالی صعودی را خواهد داشت. در چنین سناریویی، سهامی که از پشتوانه سودآوری و جریان نقدی قوی برخوردارند، میتوانند پیشتاز رشد باشند.
در کوتاهمدت، به نظر میرسد روند معاملات همچنان تحت تأثیر اخبار سیاسی باقی بماند و حجم معاملات در سطوحی پایینتر از میانگینهای پررونق گذشته نوسان کند. تا زمان روشنتر شدن نتیجه تحولات پیش رو، استراتژی غالب بازار احتمالاً همان احتیاط و انتظار خواهد بود.
با این حال، تجربه نشان داده است که بازار سرمایه معمولاً پیش از وقوع رویدادهای قطعی، واکنش خود را آغاز میکند. از این رو، برای فعالان حرفهای، رصد همزمان تحولات سیاسی و متغیرهای بنیادی میتواند نقش تعیینکنندهای در بهرهگیری از فرصتهای احتمالی روزهای آینده داشته باشد.
فاطمه حاج علی