به گزارش اکواقتصاد، ارزش بازار بورس تهران به دلار رسمی به سطحی سقوط کرده که در سالهای اخیر کمسابقه بوده و به گفته تحلیلگران، اکنون در محدوده کفهای تاریخی قرار دارد. بر اساس آخرین دادهها، ارزش کل بازار سهام بورس تهران به حدود ۸۳.۴ میلیارد دلار بر مبنای نرخ رسمی رسیده است؛ سطحی که آخرین بار در میانه سال ۱۳۹۸ تجربه شده بود. این افت ارزش دلاری در حالی رخ داده که طی این سالها تعداد شرکتهای بورسی افزایش یافته و از نظر اسمی، اندازه بازار بزرگتر شده است.
بررسی روند بلندمدت ارزش دلاری بورس تهران نشان میدهد که در اغلب سالهای دهه ۱۳۹۰، ارزش بازار به دلار رسمی در سطوح بالاتر از ۸۰ میلیارد دلار قرار داشته است. تنها در فاصله مرداد ۱۳۹۷ تا مرداد ۱۳۹۸، همزمان با جهش نرخ ارز رسمی و ایجاد شکاف شدید میان نرخهای مختلف ارز، ارزش دلاری بازار برای مدتی به زیر این سطح سقوط کرد. با این حال، پس از حدود یک سال، بورس تهران توانست مجدداً به سطوح بالاتر بازگردد. اکنون، پس از گذشت چند سال و با وجود افزایش تعداد شرکتهای پذیرفتهشده، بازار بار دیگر به همان محدوده بازگشته است.
این کاهش ارزش دلاری در شرایطی رخ داده که بورس تهران از نظر تعداد نمادها و ارزش اسمی ریالی، رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. از سال ۱۳۹۸ تاکنون، شرکتهای متعددی از صنایع مختلف وارد بورس و فرابورس شدهاند و ارزش بازار از منظر ریالی افزایش یافته است. اما افت ارزش پول ملی در برابر دلار رسمی و همچنین کاهش قیمت سهام در بسیاری از نمادها، باعث شده ارزش دلاری کل بازار کاهش یابد. به بیان دیگر، اگر شرکتهای تازهوارد را از محاسبات حذف کنیم، ارزش واقعی بورس تهران به دلار رسمی حتی پایینتر از سطح فعلی ارزیابی میشود و میتوان گفت بازار در پایینترین سطح تاریخی خود از ابتدای دهه ۱۳۹۰ قرار گرفته است.
کارشناسان بازار سرمایه معتقدند مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی در شکلگیری این وضعیت نقش داشتهاند. مهمترین عامل، افزایش ریسکهای سیاسی و تداوم فضای عدم قطعیت در اقتصاد کشور است. این شرایط باعث افزایش احتیاط سرمایهگذاران و کاهش ورود نقدینگی جدید به بازار شده است. از سوی دیگر، محدودیتهای ساختاری، سیاستهای کنترلی و نبود چشمانداز روشن از متغیرهای کلان اقتصادی نیز در کاهش جذابیت بازار سهام تأثیرگذار بوده است.
از منظر اقتصادی، ارزش دلاری بازار سرمایه یکی از شاخصهای مهم برای ارزیابی اندازه واقعی بازار در مقیاس جهانی محسوب میشود. این شاخص امکان مقایسه بورس کشورها با یکدیگر و همچنین بررسی روند تاریخی بازار را فراهم میکند. کاهش ارزش دلاری بورس تهران به این معناست که سهم بازار سرمایه ایران در مقیاس جهانی کوچکتر شده و داراییهای بورسی نسبت به گذشته ارزانتر شدهاند. این موضوع از یک سو میتواند نشانهای از کاهش اعتماد سرمایهگذاران باشد و از سوی دیگر، بهعنوان یک فرصت بالقوه برای سرمایهگذاری در صورت بهبود شرایط تلقی شود.
تجربههای گذشته نشان داده است که بازار سرمایه ایران در دورههای مختلف، پس از رسیدن به کفهای تاریخی، توانسته مسیر رشد را از سر بگیرد. بهویژه در دورههایی که ریسکهای سیاسی کاهش یافته یا چشمانداز اقتصادی بهبود یافته، ارزش دلاری بازار نیز افزایش یافته است. از این منظر، برخی تحلیلگران معتقدند سطوح فعلی میتواند نشاندهنده ارزندگی نسبی بازار باشد، بهویژه اگر متغیرهای کلان اقتصادی در آینده بهبود یابند.
با این حال، تداوم شرایط فعلی و افزایش عدم قطعیت میتواند فشار بیشتری بر ارزش بازار وارد کند. کاهش بیشتر ارزش دلاری بورس، به معنای تداوم خروج سرمایه یا کاهش ارزش داراییها خواهد بود. در مقابل، هرگونه تحول مثبت در حوزه سیاست خارجی، ثبات اقتصادی یا اصلاحات ساختاری میتواند زمینهساز بازگشت تدریجی ارزش بازار به سطوح بالاتر شود.
در مجموع، رسیدن ارزش دلاری بورس تهران به محدوده ۸۳ میلیارد دلار، زنگ هشدار مهمی برای سیاستگذاران و فعالان اقتصادی محسوب میشود. این سطح نهتنها نشاندهنده کاهش ارزش بازار نسبت به سالهای گذشته است، بلکه بیانگر تأثیر مستقیم عوامل کلان اقتصادی و سیاسی بر بازار سرمایه است. آینده این شاخص به میزان زیادی به تحولات اقتصادی، ثبات سیاسی و چشمانداز کلی اقتصاد کشور وابسته خواهد بود؛ عواملی که میتوانند مسیر بازار را در سالهای آینده تعیین کنند.